سه ضلع راهبردی کشور در سال ۱۴۰۵

در شرایطی که کشور با فشارهای اقتصادی و جنگ ترکیبی مواجه است، شعار سال ۱۴۰۵ با عنوان “اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی” بر پیوند میان معیشت مردم، توان داخلی و انسجام اجتماعی تأکید دارد؛ مسیری که به فرموده رهبر معظم انقلاب آیت الله مجتبی حسینی خامنه‌ای، با تقویت زیرساخت‌های اقتصادی و تولید ثروت برای عموم مردم ممکن می‌شود و به اعتقاد مسئولان حوزه آموزش، بدون تحول جدی در نظام آموزشی و تربیت نیروی انسانی خلاق و دانش‌بنیان به نتیجه نخواهد رسید.

شعار سال ۱۴۰۵ با عنوان” اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی” بار دیگر بر پیوند عمیق میان اقتصاد، انسجام اجتماعی و اقتدار ملی تأکید دارد، در شرایطی که کشور با فشارهای اقتصادی و جنگ ترکیبی دشمنان مواجه است، توجه به ظرفیت‌های داخلی، تقویت زیرساخت‌های اقتصادی و تربیت نیروی انسانی توانمند بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده است. در همین راستا، رهبر معظم انقلاب و مسئولان حوزه آموزش و سیاست‌گذاری کشور، تحقق این شعار را نیازمند برنامه‌ریزی جدی و تحول در حوزه‌های زیربنایی به‌ویژه آموزش می‌دانند. در این زمینه رهبر معظم انقلاب آیت الله سید مجتبی حسینی خامنه‌ای؛ در تبیین اهمیت شعار سال، تأمین معیشت مردم و ارتقاء زیرساخت‌های زیستی و رفاهی را محور اصلی پیشرفت کشور دانسته‌اند، ایشان تولید ثروت برای عموم مردم را نه‌تنها یک ضرورت اقتصادی، بلکه نوعی دفاع مؤثر و حتی پیشروی در برابر جنگ اقتصادی دشمن توصیف کرده‌اند. به فرموده رهبری، تقویت بنیان‌های اقتصادی کشور در نهایت به افزایش امنیت ملی و پایداری اجتماعی منجر خواهد شد،رهبر انقلاب همچنین به ارتباط مستمر خود با اقشار مختلف جامعه، شنیدن مستقیم سخنان و دغدغه‌های مردم از طبقات گوناگون را یکی از توفیقات خود دانسته اند و بر لزوم توجه مسئولان به مطالبات معیشتی جامعه تأکید دارند.

در همین چارچوب، علیرضا منادی سفیدان، رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی نیز تحقق شعار سال را بدون تحول اساسی در نظام آموزشی ممکن نمی‌داند. وی بر این باور است که؛ در شرایط جنگ ترکیبی، هرگونه ضعف در نظام آموزشی به‌طور مستقیم امنیت ملی و تاب‌آوری کشور را تحت تأثیر قرار خواهد داد. به گفته وی، آموزش،زیرساخت راهبردی اقتصاد و امنیت کشور است و تربیت نیروی انسانی ماهر، خلاق و توانمند نخستین شرط تحقق اقتصاد مقاومتی به شمار می‌رود. رئیس کمیسیون آموزش مجلس همچنین به نقش آموزش در تقویت انسجام اجتماعی و مقابله با جنگ شناختی اشاره کرده و تأکید دارد؛ تقویت سواد رسانه‌ای، هویت ملی و مهارت‌های کاربردی دانش‌آموزان از الزامات نظام آموزشی امروز است.

اما در ادامه قادری، رئیس کمیسیون حمایت از تولید و نماینده مردم شیراز و زرقان در مجلس شورای اسلامی، با تأکید بر نقش وحدت ملی در تقویت امنیت کشور می گوید؛ اتحاد و انسجام ملی عامل ایجاد امنیت پایدار است و مردم ایران نیز بارها نشان داده‌اند که از این سرمایه اجتماعی برخوردارند. به گفته این نماینده مجلس، اقتصاد مقاوم و تاب‌آور اقتصادی است که در برابر شوک‌های داخلی و خارجی دچار بی‌ثباتی نشده و بتواند تعادل و پایداری خود را حفظ کند. قادری در تشریح مؤلفه‌های اقتصاد تاب‌آور می گوید؛ مردمی‌سازی اقتصاد یکی از مهم‌ترین اصول این الگو است، چرا که به اعتقاد وی راندمان بخش مردمی می تواند بیش از بخش دولتی باشد. عضو هیئت رئیسه کمیسیون اقتصادی همچنین بر کاهش بروکراسی اداری و تسهیل محیط کسب‌وکار، واگذاری اختیارات و تمرکززدایی به استان‌ها، توجه همزمان به رویکرد درون‌زا و برون‌گرا در اقتصاد و فعال‌سازی کریدورهای تجاری کشور تأکید دارد.

در همین چارچوب؛ احسان عظیمی‌راد، سخنگوی کمیسیون آموزش مجلس نیز اجرای کامل سیاست‌های اقتصاد مقاومتی را تنها راه عبور از چالش‌های اقتصادی کشور دانسته و با اشاره به ابلاغ سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی از سال ۱۳۹۲ می گوید؛ اگر این سیاست‌ها مبنای برنامه‌ریزی دولت‌ها قرار می‌گرفت، بسیاری از مشکلات امروز اقتصاد کشور از جمله نوسانات شدید نرخ ارز و بی‌ثباتی بازار تا این اندازه تشدید نمی‌شد. وی در ادامه تأکید می کند؛ اقتصاد مقاومتی بر پایه آموزش، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان شکل گرفته است و تبیین این مفهوم باید از مدرسه، دانشگاه و رسانه‌ها آغاز شود، دانش‌آموزان، دانشجویان، معلمان و نخبگان باید با مفهوم واقعی اقتصاد مقاومتی آشنا شوند تا این سیاست‌ها به یک گفتمان عمومی در جامعه تبدیل شود. این نماینده مجلس همچنین یادآور می شود؛ طی سال‌های گذشته برخی این سیاست‌ها را به اشتباه اقتصاد ریاضتی معرفی کردند، در حالی که اقتصاد مقاومتی در واقع به معنای پویایی اقتصادی، نوآوری و استفاده حداکثری از توان داخلی برای مقابله با تحریم‌ها و فشارهای خارجی است. سخنگوی کمیسیون آموزش مجلس دوازدهم از مأموریت جدید این کمیسیون در سال ۱۴۰۵ خبر داده و خاطرنشان می‌کند؛کمیسیون آموزش با رویکردی فناورانه و دانش‌بنیان، اجرای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی را دنبال خواهد کرد و با بهره‌گیری از نقش نظارتی خود در حوزه جهش تولید دانش‌بنیان و با دعوت از وزارتخانه‌ها و معاونت علمی و فناوری، تحقق شعار سال و تقویت اقتصاد مقاومتی را در دستور کار قرار داده است.

اما در نهایت،مجموع این دیدگاه‌ها نشان می‌دهد تحقق شعار سال ۱۴۰۵ تنها به سیاست‌های اقتصادی محدود نمی‌شود،چرا که نیازمند نگاهی جامع به حوزه‌های زیرساختی به‌ویژه آموزش است، تقویت سرمایه انسانی، توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، توجه به معیشت مردم و حفظ انسجام اجتماعی مسیر دستیابی به اقتصاد مقاومتی را هموار خواهد کرد و تحت چنین شرایطی، هم‌افزایی میان سیاست‌گذاران، نهادهای آموزشی و جامعه،زمینه تحقق اقتصادی پایدار و افزایش امنیت ملی را فراهم خواهد کرد.