زنگ خطر بازار سیاه در خودروهای وارداتی

به گزارش خبرنگار زمان، در حالی که افزایش واردات خودرو می‌تواند با تقویت عرضه، کاهش التهاب بازار و ایجاد رقابت میان عرضه‌کنندگان همراه شود، اما نحوه عرضه خودروهای وارداتی همچنان یکی از چالش‌های اصلی بازار خودرو است و فعالان صنفی معتقدند واردات به‌تنهایی نمی‌تواند منجر  به تنظیم بازار  شود و در صورت نبود نظارت بر فرآیند عرضه، احتمال شکل‌گیری واسطه‌گری، احتکار و فروش‌های غیرشفاف افزایش می‌یابد.

در این خصوص کرمی، رئیس اتحادیه نمایشگاه‌داران و فروشندگان خودروی تهران، معتقد است؛ بخشی از التهاب بازار وارداتی‌ها به دپو و نگهداری خودروها در پارکینگ‌ها و سپردن سکان واردات به دست تازه‌واردانِ فاقد تخصص مرتبط است،این مسئله بستری برای قیمت‌سازی‌های کاذب و معاملات زیرزمینی ایجاد کرده است و  نهادهای ذی‌صلاح باید با ورود قاطعانه به این موضوع  چرخه عرضه خودروهای وارداتی را نظم ببخشند. وی همچنین درباره ورود مجموعه‌های فاقد تجربه تخصصی به فرآیند واردات و پیامدهای احتمالی آن برای قیمت‌ها و رقابت در بازار هشدار می دهد.

واردات بدون عرضه به بازار

در ادامه کرمی با اشاره به روند واردات خودرو می گوید؛ در شرایط کنونی، بخش قابل‌توجهی از فرآیند واردات در حال انجام است و می‌توان گفت درصد بسیار زیادی از برنامه واردات محقق شده است؛ با این حال، مشکل اصلی در مرحله پس از واردات و نحوه عرضه خودروها به مردم دیده می‌شود. رئیس اتحادیه نمایشگاه‌داران تهران ادامه می دهد؛ برخی واردکنندگان از وزارتخانه‌های مربوطه مجوز دریافت کرده و تعداد قابل‌توجهی خودرو وارد کرده‌اند، اما این خودروها را در اختیار مصرف‌کنندگان قرار نمی‌دهند.

به گفته این کارشناس بازار خودرو؛احتمالا برخی خودروها برای مدتی در انبارها، پارکینگ‌ها یا مکان‌های خارج از دسترس عمومی نگهداری شوند تا با کاهش عرضه، قیمت‌ها افزایش یابد.

این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که پیش‌تر نیز درباره عرضه قطره‌چکانی خودروهای وارداتی و فعالیت برخی شرکت‌ها در زمینه فروش حواله و خالی‌فروشی هشدار داده شده بود و برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که شرکت‌های فاقد سابقه کافی، گاهی با واردات تعداد محدودی خودرو، اقدام به عرضه تعداد زیادی حواله می‌کنند؛ موضوعی که می‌تواند خریداران را با خطر زیان مالی و بلاتکلیفی مواجه کند.

خطر شکل‌گیری بازار سیاه

به اعتقاد کرمی، اگر خودروهای وارداتی پس از ورود به کشور به‌صورت منظم، شفاف و متناسب با نیاز بازار عرضه نشوند، واردات به جای کمک به تنظیم بازار، می‌تواند به عاملی برای افزایش دلالی و سفته‌بازی تبدیل شود. وی هشدار می دهد که؛ پنهان‌ یا بلوکه‌کردن خودروها ممکن است با هدف ایجاد کمبود مصنوعی انجام شود،در چنین شرایطی، خودرو در ظاهر وارد کشور شده است، اما مصرف‌کننده واقعی به آن دسترسی ندارد و خودرو تنها از مسیر واسطه‌ها یا با قیمت‌های بالاتر در بازار عرضه می‌شود و این روند می‌تواند چند پیامد مهم از جمله افزایش فاصله میان قیمت تمام‌شده و قیمت بازار؛رشد فعالیت دلالان و واسطه‌های غیررسمی؛کاهش اعتماد عمومی به فرآیند واردات؛افزایش ریسک کلاهبرداری و خالی‌فروشی؛محرومیت مصرف‌کننده واقعی از دسترسی مستقیم به خودرو؛ایجاد حباب قیمتی در بازار خودروهای وارداتی داشته باشد.

افزایش حباب قیمتی خودروهای وارداتی

در گذشته نیز کرمی درباره افزایش حباب قیمتی خودروهای وارداتی و فعالیت برخی افراد فاقد مجوز هشدار داده و بر ضرورت خرید از نمایشگاه‌ها و عرضه‌کنندگان دارای پروانه کسب تأکید کرده بود.

رئیس اتحادیه نمایشگاه‌داران تهران خواستار ورود جدی سازمان تعزیرات حکومتی و سایر دستگاه‌های نظارتی به موضوع انبارش خودروهای وارداتی شد.

به گفته وی، نهادهای مسئول باید محل نگهداری خودروهای وارداتی را شناسایی و موجودی انبارها و پارکینگ‌ها را به‌صورت دقیق بررسی کنند، همچنین باید مشخص شود هر واردکننده چه تعداد خودرو وارد کرده و  میزان ترخیص این خودروها مشخص شود و باید ببینیم چه تعداد از آن‌ها در بازار یا شبکه رسمی فروش عرضه شده است.

وی تأکید می کند؛ خودروهایی که در انبارها، پارکینگ‌ها یا زیرزمین‌ها نگهداری می‌شوند، نباید بدون دلیل موجه از دسترس مردم خارج بمانند، در صورت احراز تخلف، دستگاه‌های نظارتی باید ضمن برخورد قانونی با متخلفان، سازوکاری برای عرضه شفاف خودروها و جلوگیری از احتکار یا ایجاد کمبود مصنوعی در نظر بگیرند.

ضرورت سامانه شفاف عرضه

کرمی خاطرنشان می‌کند؛برای جلوگیری از ابهام و سوءاستفاده، کارشناسان و فعالان صنفی بر ضرورت ثبت و انتشار اطلاعات خودروهای وارداتی تأکید دارند، در این چارچوب، باید اطلاعاتی مانند نام واردکننده، تعداد خودروهای واردشده، محل نگهداری، وضعیت ترخیص، قیمت عرضه و زمان تحویل در سامانه‌ای قابل دسترس برای مردم ثبت شود،چرا که عرضه خودرو از مسیرهای رسمی، همراه با قراردادهای روشن و امکان پیگیری شکایت،  نقش واسطه‌های غیرمجاز را کاهش خواهد داد، همچنین پرداخت وجه باید تنها به حساب شرکت یا عرضه‌کننده رسمی انجام شود و خریداران پیش از معامله، مجوز فعالیت، سابقه شرکت و اصالت حواله یا خودرو را استعلام کنند و درباره تبلیغات غیرواقعی، فروش حواله و دریافت وجه از سوی افراد فاقد مجوز هشدار داده شده است.

تفکیک تخلف از نگهداری قانونی

کرمی تاکید می کند؛البته صرف نگهداری خودرو در انبار، به‌تنهایی به معنای احتکار یا تخلف نیست؛ چرا که واردکننده ممکن است به دلیل مشکلات گمرکی، نقص مدارک، تأخیر در شماره‌گذاری، مسائل خدمات پس از فروش یا عدم آمادگی زیرساخت‌های تحویل، ناچار به نگهداری موقت خودرو باشد،با این حال، ادامه‌ دار بودن نگهداری خودرو بدون ارائه توضیح روشن و عدم عرضه آن با وجود تکمیل مراحل قانونی و هم‌زمانی این اقدام با افزایش قیمت، باید از سوی دستگاه‌های مسئول بررسی شود، بنابراین، نظارت مؤثر باید بر اساس اسناد واردات، زمان ترخیص، ظرفیت انبار و تعهدات عرضه انجام گیرد تا نه تنها با تخلف برخورد شود،بلکه فعالیت قانونی واردکنندگان نیز مختل نشود.

اما در نهایت،هشدار رئیس اتحادیه نمایشگاه‌داران تهران نشان می‌دهد که مسئله بازار خودرو تنها به میزان واردات محدود نمی‌شود، بلکه شیوه عرضه، نظارت بر واردکنندگان و دسترسی مصرف‌کننده به خودرو نیز اهمیت اساسی دارد،اگر خودروهای وارداتی پس از ورود به کشور در انبارها بلوکه شده یا به‌صورت قطره‌چکانی عرضه شوند، امکان شکل‌گیری بازار سیاه، افزایش قیمت و گسترش دلالی نیز وجود خواهد داشت. در حال حاضر انتظار می‌رود سازمان تعزیرات، وزارت صمت و سایر دستگاه‌های نظارتی با پایش موجودی انبارها و پارکینگ‌ها، اطلاعات خودروهای وارداتی را شفاف کرده و در صورت مشاهده احتکار، عرضه صوری یا فروش غیرقانونی حواله، با متخلفان برخورد کنند، عرضه مستقیم، شفاف و قابل‌پیگیری خودروها نیز  واردات را از یک ظرفیت بالقوه برای تنظیم بازار به ابزاری واقعی برای حمایت از مصرف‌کننده و کاهش التهاب بازار تبدیل خواهد کرد.

محبوبه بیدکی