ادعای محاصره تنگه هرمز؛ از توهم تا واقعیت ژئوپلیتیک

به گزارش خبرنگار زمان، ادعای اخیر درباره امکان محاصره دریایی تنگه هرمز، دوباره یکی از حساس‌ترین نقاط ژئوپلیتیکی جهان را در کانون توجه قرار داده است. تنگه‌ای که بیش از یک‌سوم انرژی جهان از آن عبور می‌کند و هرگونه تنش در آن، پیامدهای فوری و مستقیم بر بازارهای جهانی دارد، با این حال،تحلیلگران و مسئولان معتقدند که این ادعا بیش از آنکه قابلیت اجرایی داشته باشد، کارکرد رسانه‌ای و تبلیغاتی دارد. در این گزارش، ابعاد حقوقی، نظامی، اقتصادی و سیاسی این موضوع بررسی می‌شود.

در همین راستا بیاتی، نماینده مجلس شورای اسلامی بر این باور است که؛طبق قواعد حقوق بین‌الملل و ساختار حاکمیت بر تنگه هرمز، حضور نظامی یک‌جانبه و غیرقانونی در منطقه تحت کنترل ایران می‌تواند به‌عنوان نقض آتش‌بس یا اقدامی تحریک‌آمیز تعبیر شود. به گفته نماینده مردم تفرش و فراهان ایران از منظر حقوقی، اختیار و توانایی مقابله با هرگونه ورود یا اقدام تهدیدآمیز را دارد.

عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراهاتاکید دارد که؛با وجود ادعای مطرح‌شده، واقعیت میدانی نشان می‌دهد که تاکنون هیچ محاصره‌ای بر تردد نفتکش‌ها و کشتی‌های تجاری اعمال نشده است و جریان صادرات ایران نیز بدون مانع جدی ادامه یافته، اگر قرار بود چنین محاصره‌ای عملی شود، نشانه‌های آن باید به‌روشنی در ناوبری تجاری منطقه دیده می‌شد.

این نماینده مجلس یادآورمی‌شود؛ بر اساس قرائن موجود، این ادعا بیشتر پاسخی رسانه‌ای برای پوشش یک شکست سیاسی است تا یک طرح عملیاتی واقعی، اجرای یک محاصره دریایی در منطقه‌ای با چنین حساسیت و پیچیدگی، نیازمند اجماع بین‌المللی، حضور میدانی گسترده و پذیرش تبعات حقوقی و نظامی سنگین است؛ امری که در عمل نه دیده شده و نه امکان تحقق کوتاه‌مدت دارد.

بیاتی ادامه می دهد؛ تنگه هرمز ستون فقرات انرژی جهان است، هرگونه تهدید، حتی در سطح بیانیه، می‌تواند آثار مستقیم بر قیمت نفت و سوخت بگذارد. افزایش تنش در این منطقه منجر به بالا رفتن قیمت جهانی انرژی می شود، بازارها را دچار نوسان شدید می‌کند، وابستگی جهان به مسیرهای انرژی را برجسته‌تر خواهد کرد.

به گفته این نماینده مجلس؛ در صورت تشدید تنش، ایران نیز می‌تواندمحدودیت‌هایی بر تردد کشتی‌های کشورهای متخاصم اعمال کند که خود به تشدید بحران انرژی منجر می شود.

بیاتی خاطرنشان می‌کند؛کنترل کامل تنگه هرمز یک پروژه سنگین، پرهزینه و تقریباً غیرقابل اجراست، حتی قدرت‌های بزرگ نیز در دهه‌های گذشته به چنین توانایی عملی دست نیافته‌اند،بنابراین طرح مجدد ایده کنترل یا محاصره کامل تنگه بیشتر به یک توهم راهبردی شباهت دارد تا برنامه‌ای قابل اجرا، تجربه نیز نشان داده چنین تحرکاتی نه‌تنها کمکی به ثبات نمی‌کند، بلکه امنیت انرژی را وخیم‌تر می‌سازد.

در نهایت می توان گفت؛ ادعای محاصره دریایی تنگه هرمز بیش از آنکه واقعیتی عملی باشد، یک حرکت رسانه‌ای و سیاسی به‌نظر می‌رسد، هیچ نشانه‌ای از امکان‌پذیری عملیاتی این طرح وجود ندارد و جریان عادی صادرات و تردد کشتی‌ها نیز خود تأییدی بر این امر است. در عین حال، هرگونه تلاش برای ایجاد تنش در این گذرگاه حیاتی، نه‌تنها منطقه بلکه کل اقتصاد جهان را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد و قیمت انرژی را افزایش می‌دهد. به‌طور کلی، به نظر می‌رسد؛این ادعا بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد تا آنکه بتواند به‌عنوان یک ابزار مؤثر در معادلات میدانی یا انرژی جهان عمل کند.

محبوبه بیدکی