گره اعتماد بر مذاکرات ایران – امریکا، ایران تضمین‌ می‌خواهد

در حالی‌که مذاکرات تهران و واشنگتن با چالش‌های تازه روبه‌رو شده، برخی از نمایندگان با رویکردهای تحلیلی متفاوت بر یک نکته مشترک تأکید دارند؛ پیشرفت، تنها زمانی ممکن است که حقوق ایران به رسمیت شناخته شود و طرف مقابل از وعده‌های شفاهی فراتر رود، دیوار بی‌اعتمادی بین ایران و آمریکا ۷۷ ساله است و آنها در کمتر از یک سال گذشته دو بار در میان مذاکرات به ما حمله کردند، پس آن‌ها هستند که باید اعتماد ایران را جلب کنند. ضرورت گرفتن تضمین‌های عملی از عواملی است که در مسیر گفت‌وگوها اثرگذار است.

به گزارش خبرنگار زمان، در شرایطی که روند مذاکرات میان ایران و آمریکا همچنان با فراز و فرودهایی همراه است، تحلیلگران و کارشناسان بر ضرورت دقت، واقع‌بینی و اتکا بر منافع ملی در این فرآیند تأکید دارند. اظهارات نمایندگانی که در این گزارش بررسی می‌شود، تصویری از الزامات، موانع و برداشت‌های داخلی نسبت به مذاکرات ارائه می‌دهد. این دیدگاه‌ها هر یک بر ابعاد متفاوتی از روند مذاکرات شامل اعتبارسنجی اقدامات طرف مقابل، مدل گام‌به‌گام، حقوق ایران در عرصه‌های دریایی و دفاعی و فرسایشی شدن مذاکرات تمرکز دارد.

در همین راستا مقتدایی، نائب‌رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی با اشاره به روند گفت‌وگوهای اخیر در اسلام آباد تأکید می کند که ایالات متحده نه‌تنها با ایجاد موانع متعدد باعث فرسایشی شدن مذاکرات شده، بلکه در پی بهره‌برداری فرصت‌طلبانه برای تثبیت حضور نظامی خود در منطقه غرب آسیا و خلیج فارس بوده است.

وی طرح آمریکا برای مشارکت در مدیریت تنگه هرمز را اقدامی مبتنی بر نگاه سلطه‌جویانه می داند که نشان‌دهنده رویکردی ریشه‌دار در سیاست‌های واشنگتن است. وی همچنین بر پایداری و استحکام مواضع اصولی ملت ایران تأکید کرده و ادامه می دهد؛ در حال حاضر شرایط به نقطه‌ای رسیده که امریکا باید میان خروج توافق‌شده و آبرومندانه از منطقه یا مواجهه با پیامدهای احتمالی ناشی از اقدامات ایران و هم‌پیمانانش یکی را انتخاب کند.

ضرورت اقدام عملی و لزوم تضمین‌های معتبر
اما در ادامه‌ به باور نثاری، نماینده مجلس شورای اسلامی، پیشرفت مذاکرات تنها زمانی امکان‌پذیر است که طرف مقابل از سطح وعده‌های شفاهی فراتر رفته و اقدامات عملی، قابل اندازه‌گیری و دارای ضمانت اجرایی ارائه دهد. وی با اشاره به تجربه مذاکرات گذشته تأکید می‌کند که اتکا به تعهدات غیرالزام‌آور خسارت‌زا بوده و توافق جدید باید باضمانت‌های معتبر بین‌المللی همراه باشد تا احتمال تکرار تجربه‌های ناموفق گذشته کاهش یابد.

نماینده مردم نهاوند مدل «پله‌پله» را مناسب‌ترین سازوکار برای پیشبرد مذاکرات می‌داند، بر اساس این مدل، هر اقدام ایران باید در برابر اقدامی ملموس و قابل راستی‌آزمایی از سوی طرف مقابل انجام شود.

وی موضوع آزادسازی منابع مالی ایران را نمونه‌ای کلیدی می‌داند و معتقد است؛ این آزادسازی باید فوری و واقعی باشد، نه صرفاً اعلامی و تدریجی، ایران نیز می‌تواند متناسب با پیشرفت عینی و عملی، گام‌های تدریجی و مشروط بردارد. نثاری موفقیت نهایی مذاکرات را وابسته به استقلال تصمیم‌گیری طرف مقابل می‌داند. به باور وی؛ مادامی که تصمیم‌ها تحت تأثیر عوامل بیرونی یا ملاحظات فرامتنی باشد، احتمال دستیابی به نتیجه کاهش می‌یابد. این نماینده مجلس تأکید می‌کند؛ ایران مسیر مذاکرات را با هماهنگی داخلی و تکیه بر منافع ملی دنبال خواهد کرد.

بررسی دیدگاه‌ نمایندگان نشان می‌دهد که در نگاه برخی چهره‌های سیاسی، مسیر مذاکرات نیازمند واقع‌گرایی، تضمین‌های معتبر، اقدام‌های متقابل و حفظ حقوق ملی است. از یک سو، ضرورت سنجش‌پذیر بودن تعهدات و مدل گام‌به‌گام به‌عنوان چارچوب مطلوب مطرح می‌شود، و از سوی دیگر، مسائلی مانند حقوق ایران در تنگه هرمز، توان دفاعی و جنگ رسانه‌ای به‌عنوان عوامل مؤثر بر فضای کلی مذاکرات برشمرده می‌شود. این مجموعه نکات نشان می‌دهد که نگاه تحلیلگران داخلی به مذاکرات، ترکیبی از توجه به امنیت ملی، تجربه‌های گذشته، قواعد بین‌المللی و لزوم اقدام عملی طرف مقابل است. بنا بر گزارش جدید سی‌ان‌ان، مقامات دولت ترامپ در حال بررسی احتمال دومین جلسه مذاکره با ایران قبل از انقضای آتش‌بس هستند، هرچند برنامه‌ها هنوز مقدماتی و نامشخص هستند.

محبوبه بیدکی