افزایش نرخ سود تسهیلات، چالشی برای تولید

به گزارش خبرنگار سرویس اجتماعی زمان، افزایش احتمالی نرخ سود تسهیلات بانکی در شرایطی مطرح شده که بخش بزرگی از تأمین مالی تولید در ایران همچنان بر دوش شبکه بانکی است؛ ساختاری که هم دولت و هم بانک مرکزی بارها از آن به‌عنوان یک وابستگی پرهزینه یاد کرده‌اند.

در چنین فضایی، هر تغییر در نرخ‌های سود  مستقیماً به افزایش هزینه تمام‌شده تولید منجر خواهد شد و فشار تازه‌ای بر بنگاه‌هایی وارد می کند که همین حالا هم با کمبود نقدینگی و نوسان‌های ارزی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

پوردهقان، دبیر کمیسیون صنایع و معادن مجلس در این چارچوب، با انتقاد از رویکرد بانک‌محور تأمین مالی، می گوید؛ حدود ۹۰ درصد نیاز مالی بخش تولید از طریق بانک‌ها تأمین می‌شود و همین مسئله باعث شده سیاست‌های پولی آثار فوری و گسترده‌ای بر فعالیت تولیدکنندگان داشته باشد.

به گفته وی، طرح افزایش نرخ سود تسهیلات و بالا بردن نرخ سپرده تا ۳۵ درصد، هرچند هنوز اجرایی نشده، اما منجر به افزایش مستقیم هزینه تأمین سرمایه در گردش خواهد شد.

این نماینده مجلس در ادامه خاطرنشان می کند اگر تأمین مالی تولید به‌جای اتکا به روش‌های سنتی و دولتی، از مسیرهای مدرن و غیردولتی انجام می‌شد؛ مانند انتشار اوراق، استفاده از ظرفیت بورس و سایر ابزارهای تأمین مالی، آثار آن بسیار محدودتر بود، اما در حال حاضر که بخش عمده تأمین مالی، از طریق شبکه بانکی و با هدف جذب نقدینگی انجام می‌شود، بانک مرکزی باید نسبت به پیامدهای زیان‌بار این روند آگاه باشد؛ آن هم در شرایطی که وضعیت تولید نیز چندان مطلوب نیست.

به گفته وی در اقتصادی که ابزارهای مدرن تأمین مالی هنوز سهم محدودی دارند، بانک‌ها عملاً تنها کانال اصلی تزریق نقدینگی به بخش خصوصی محسوب می‌شوند.

از نگاه این عضو کمیسیون صنایع، اگر تأمین مالی تولید از مسیرهایی مانند بازار سرمایه، انتشار اوراق یا ابزارهای تعهدی صورت می گرفت، شوک ناشی از تغییر نرخ سود کمتر احساس می‌شد؛ اما در وضعیت فعلی، تولیدکننده ناچار است بار اصلی را از مسیر وام بانکی تحمل کند.

پوردهقان همچنین به بسته حمایتی  دولت اشاره کرده و یادآورمی‌شود؛ این بسته حمایتی با هدف جبران فشارهای ناشی از تغییرات ارزی و حمایت از سرمایه در گردش صنایع طراحی شده است.

با این حال وی معتقد است؛ چنین سیاست‌هایی زمانی اثر واقعی دارند که در کنار آن‌ها، هزینه پول نیز برای تولید قابل‌تحمل باقی بماند؛ در غیر اینصورت افزایش نرخ سود می‌تواند اثر حمایتی بسته‌های جبرانی را خنثی کند.

اما در مجموع، پیام اصلی این هشدار روشن است؛ وقتی اقتصاد به‌طور ساختاری به بانک‌ها متکی است، تغییر در نرخ سود فقط یک تصمیم پولی نیست، بلکه مستقیماً به سیاست صنعتی و وضعیت تولید گره می‌خورد، بنابراین، اگر هدف حمایت از تولید و جلوگیری از رکود بیشتر باشد، سیاست پولی و سیاست حمایتی باید هم‌زمان و هماهنگ پیش بروند؛ در غیر این صورت، افزایش هزینه تأمین مالی می‌تواند حتی بسته‌های حمایتی بزرگ را هم کم‌اثر کند .

محبوبه بیدکی