آیا هنوز وقت خروج از NPT نرسیده است

به گزارش خبرنگار زمان، در پی تصویب قطعنامه اخیر شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی علیه ایران، بار دیگر نحوه مواجهه این نهاد با برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران در کانون توجه قرار گرفته است، در همین راستا، برخی نمایندگان مجلس شورای اسلامی با انتقاد از رویکرد آژانس، این اقدام را سیاسی، فاقد پشتوانه حقوقی و متأثر از فشار قدرت‌های بین‌المللی دانسته‌اند. آنان همچنین بر ضرورت پیگیری حقوقی، دیپلماتیک و بازنگری در سطح همکاری‌های ایران با آژانس تأکید دارند.

فدا مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در این زمینه می گوید؛ این قطعنامه بر پایه گزارش‌هایی صادر شده که از پشتوانه حقوقی و فنی کافی برخوردار نیست و بیش از آنکه ماهیتی تخصصی داشته باشد، تحت تأثیر فضاسازی‌های سیاسی قرار گرفته است.

وی با اشاره به همزمانی این اقدام با فضای مذاکرات و فشارهای بین‌المللی، خواستار ورود جدی‌تر دستگاه دیپلماسی برای دفاع از حقوق ایران و رایزنی مؤثر با اعضای شورای حکام شده و عملکرد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را به دلیل آنچه «رفتار دوگانه» در قبال ایران می داند.

این نماینده مجلس تاکید می کند؛سکوت آژانس در برابر حملات انجام‌شده علیه تأسیسات هسته‌ای ایران، پرسش‌های جدی حقوقی ایجاد کرده است. مالکی معتقد است که؛این رویکرد باید از مسیرهای حقوقی و بین‌المللی پیگیری شود و نهادهای مسئول از جمله سازمان انرژی اتمی و دستگاه سیاست خارجی باید این موضوع را به‌صورت هماهنگ در دستور کار قرار دهند،جمهوری اسلامی می‌تواند با استفاده از ظرفیت حمایت برخی کشورها از جمله روسیه و چین، مواضع خود را با قدرت بیشتری دنبال کند.

اما در ادامه دوستعلی، عضو کمیسیون اصل نود مجلس شورای اسلامی، ضمن انتقاد از عملکرد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی می گوید؛هدف از شکل‌گیری نهادهای بین‌المللی، ایجاد مجموعه‌ای از قواعد الزام‌آور برای جلوگیری از ظلم قدرت‌های نظامی به سایر کشورها و برقراری عدالت و امنیت پایدار در جهان است.

وی با بیان اینکه امروز این هدف تا حد زیادی تضعیف شده است،ادامه می دهد؛ جمهوری اسلامی ایران امکان حضور و نظارت‌های دقیق آژانس را فراهم کرده، اما با وجود این همکاری‌ها همچنان شاهد رفتارهای دوگانه در نظام بین‌الملل هستیم و در عمل، قدرت‌های بزرگ اراده خود را بر دیگران تحمیل می‌کنند و بسیاری از سازمان‌های بین‌المللی نیز تحت تأثیر همین قدرت‌ها قرار گرفته‌اند.

این نماینده مجلس با اشاره به وضعیت کشورهایی مانند آمریکا و رژیم صهیونیستی در قبال معاهدات هسته‌ای ادامه می دهد؛ آمریکا با وجود ادعاهای نظارتی در حوزه انرژی هسته‌ای، در بسیاری موارد پاسخگوی آژانس نبوده و رژیم صهیونیستی نیز اساساً عضو این معاهدات نیست، در حالی که به بمب هسته‌ای مجهز هستند؛ با این وجود آژانس به جای برخورد با ناقضان اصلی، رویکردی سیاسی در قبال ایران اتخاذ کرده است.

دوستعلی با انتقاد از قطعنامه اخیر شورای حکام علیه ایران تأکید میکند؛ این اقدام نشان‌دهنده رویکردی سیاسی در قبال کشورمان است، مجلس شورای اسلامی نیز پس از تحولات اخیر، طرحی را برای تعلیق همکاری‌های داوطلبانه ایران با آژانس تصویب کرد تا این نهاد بداند نباید خارج از چارچوب‌های فنی و حقوقی با ایران برخورد کند.

وی همچنین یادآور می‌شود؛ باید درباره ادامه حضور ایران در معاهده NPT با توجه به منافع ملی بازنگری شود. عضو کمیسیون اصل نود در پایان با اشاره به تحولات اخیر منطقه‌ای و تقابل ایران و آمریکا  خاطرنشان می‌کند؛ تحولات میدانی نشان داده که ایران در برابر فشارها و اقدامات آمریکا ایستادگی کرده و دشمنان نتوانسته‌اند به اهداف خود دست یابند؛ موضوعی که به اعتقاد وی نشان‌دهنده اقتدار ایران و ناکامی دشمنان در تحقق اهدافشان است. در نهایت، مجموع اظهارات مطرح‌شده از سوی نمایندگان مجلس نشان می‌دهد که قطعنامه اخیر شورای حکام، از نگاه آنان نه یک اقدام صرفاً فنی، بلکه بخشی از فشار سیاسی علیه ایران است.

بر این اساس، تأکید بر دفاع فعالانه از حقوق هسته‌ای کشور، استفاده از ظرفیت‌های حقوقی و دیپلماتیک، هماهنگی بیشتر میان نهادهای مسئول و بازنگری در برخی تعهدات و همکاری‌ها با آژانس، از مهم‌ترین محورهای مورد توجه در این دیدگاه‌ها به شمار می‌رود. این مواضع همچنین بازتابی از نگرانی نسبت به تداوم استانداردهای دوگانه در نظام بین‌الملل و ضرورت صیانت از منافع ملی در شرایط حساس کنونی است.

محبوبه بیدکی