لزوم توجه به مطالبات صنفی و معیشتی دانشجویان

به گزارش خبرنگار سرویس اجتماعی زمان، طی سال‌های اخیر، افزایش اعتراضات و نارضایتی‌ها در محیط‌های دانشگاهی بار دیگر نگاه‌ها را متوجه نحوه آموزش عالی و عملکرد وزارت علوم کرده است.

در این زمینه فرشاد ابراهیم‌پور نورآبادی، نائب‌رئیس کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی، با انتقاد از رویکردهای موجود، ریشه بسیاری از چالش‌های امروز دانشگاه‌ها را در ضعف ساختاری، بی‌توجهی به مطالبات دانشجویی و فقدان سازوکارهای مؤثر گفت‌وگو و مشارکت می‌داند.

ضعف ساختاری در شنیدن صدای دانشجو  

نائب‌رئیس کمیسیون آموزش مجلس با انتقاد صریح از نحوه مواجهه وزارت علوم با مطالبات دانشجویی، تأکید می کند؛متأسفانه در ساختار آموزش عالی کشور، سازوکار نهادمند، پیش‌گیرانه و مؤثری برای شنیدن و پاسخ‌گویی به مطالبات دانشجویان پیش از تبدیل آن‌ها به بحران‌های اجتماعی وجود ندارد.

به گفته وی، این خلأ راهبردی نشانه‌ای روشن از ضعف عملکرد کلان آموزش عالی است و نمی‌توان آن را صرفاً به شرایط مقطعی یا عوامل بیرونی نسبت داد.

بی‌توجهی مزمن به مطالبات صنفی و معیشتی  

ابراهیم‌پور با اشاره به نحوه اولویت‌بندی مسائل در سیاست‌گذاری آموزش عالی می گوید؛ مسائل صنفی، معیشتی و رفاهی دانشجویان سال‌هاست به حاشیه رانده شده و عملاً به موضوعاتی درجه دو در فرآیند تصمیم‌سازی تبدیل شده‌اند.
وی ادامه می دهد؛ این بی‌توجهی مزمن، نارضایتی انباشته و عمیقی را در بدنه جامعه دانشگاهی ایجاد کرده که مسئولیت مستقیم آن متوجه وزارت علوم است و نمی‌توان با فرافکنی، از پاسخ‌گویی در قبال آن شانه خالی کرد.

نقد تصدی‌گری دانشگاه‌ها در خدمات رفاهی

نماینده مردم ایذه، باغملک، صیدون و دزپارت در مجلس شورای اسلامی، یکی از اشکالات بنیادین نظام آموزش عالی را تداوم تصدی‌گری ناکارآمد دانشگاه‌ها در حوزه خدمات رفاهی دانسته و یادآور می شود؛ ورود رؤسای دانشگاه‌ها به حوزه‌هایی مانند تغذیه، یارانه‌های رفاهی و خدمات معیشتی، نه‌تنها انرژی مدیریتی دانشگاه را مستهلک می‌کند، بلکه زمینه‌ساز نارضایتی و اصطکاک‌های غیرضروری میان مدیریت و دانشجویان می‌شود.

وی راه‌حل اصولی را حرکت به سمت پرداخت مستقیم، هدفمند و شفاف یارانه‌های رفاهی به خود دانشجویان دانسته و تاکید می کند؛ این رویکرد ضمن حفظ کرامت دانشجو، دانشگاه را به مأموریت اصلی خود یعنی تولید علم، آموزش و پژوهش بازمی‌گرداند.

ضعف نظارت بر عملکرد مدیران دانشگاهی  

ابراهیم‌پور همچنین از ضعف نظارت پارلمان بر عملکرد مدیران دانشگاهی انتقاد کرده و می گوید؛  کمیسیون آموزش مجلس باید نظارتی مؤثر، نظام‌مند و مبتنی بر شاخص‌های شفاف بر نحوه مواجهه رؤسای دانشگاه‌ها با دانشجویان معترض اعمال کند،چرا که فقدان معیارهای دقیق ارزیابی عملکرد مدیریتی موجب شده در برخی موارد، تصمیم‌ها و برخوردها بر اساس سلیقه‌های فردی و خارج از چارچوب‌های قانونی اتخاذ شود؛ وضعیتی که سرمایه اجتماعی مدیریت دانشگاهی و اعتماد دانشجویان را به‌شدت تضعیف کرده است.

کرسی‌های آزاداندیشی؛ فاصله شعار تا عمل  

نائب‌رئیس کمیسیون آموزش مجلس با اشاره به وضعیت کرسی‌های آزاداندیشی خاطرنشان می‌کند؛وجود تأکیدات مکرر در اسناد بالادستی، در عمل فضای امن، پایدار و قابل اعتمادی برای بیان نقدها و دیدگاه‌های دانشجویی فراهم نشده است، این ناکارآمدی نه ناشی از فقدان ظرفیت فکری در میان دانشجویان، بلکه نتیجه مستقیم ضعف در اجرا، نبود اراده نهادی و حمایت ناکافی از سوی وزارت علوم و شورای عالی انقلاب فرهنگی است.

در نهایت بدیهی است که؛ عبور از وضعیت فعلیِ آموزش عالی، نیازمند اصلاح جدی در شیوه حکمرانی، بازنگری در اولویت‌ها، تقویت سازوکارهای شنیدن صدای دانشجو و مشارکت واقعی آنان در سیاست‌گذاری است،اگر وزارت علوم نتواند پیش از تبدیل مطالبات دانشجویی به بحران، به‌صورت مسئولانه و نهادمند وارد عمل شود، نارضایتی‌های انباشته همچنان به‌عنوان یکی از چالش‌های جدی آموزش عالی کشور باقی خواهد ماند