دیپلماسی اقتدار؛ پیش‌شرط ایران برای بازگشت به میز مذاکره

به گزارش خبرنگار زمان، در شرایطی که واشنگتن با تداوم سیاست‌های تحریمی و افزایش تحرکات نظامی در تنگه هرمز می‌کوشد معادلات منطقه را به نفع خود تغییر دهد، نمایندگان مجلس شورای اسلامی با تأکید بر شکست راهبردی  و فشار حداکثری، معتقدند؛واشنگتن نه‌تنها در رسیدن به اهداف خود ناکام مانده، بلکه با این اقدامات جایگاه جهانی خود را نیز تضعیف کرده است.

در این گزارش که برآمده از تحلیل‌های اخیر پیرامون راهبردهای ایران در برابر غرب است، مسیرهای تازه تهران برای خنثی‌سازی تهدیدات واشنگتن بررسی می‌شود.

تحلیل‌های برخی نمایندگان نشان می‌دهد که؛ واشنگتن با تکیه بر ادبیات تهدید، نه‌تنها موفق به تغییر محاسبات جمهوری اسلامی نشده، بلکه در ایجاد اجماع جهانی علیه تهران نیز با بن‌بست مواجه شده است.

تهدید کشورهایی که با ایران روابط تجاری دارند، بیش از آنکه نشان‌دهنده قدرتِ آمریکا باشد، حاکی از ناتوانی این کشور در مواجهه با نظم اقتصادی جدیدی است که ایران در حال پی‌ریزی آن است.

از طرفی بر اساس دیدگاه رحیمی دشتلویی، نماینده مجلس شورای اسلامی؛در حوزه ژئوپلیتیک، بحران تنگه هرمز از چارچوب گفتگوهای دوجانبه سنتی خارج شده است،با توجه به پیوند منافع اقتصادی قدرت‌های فرامنطقه‌ای نظیر چین و روسیه با ثبات منطقه، ورود این کشورها به عرصه مدیریت این آبراه حیاتی به یک ضرورت راهبردی تبدیل شده تا از بروز تنش‌های غیرقابل‌کنترل جلوگیری کند.

نماینده مردم فلاورجان بر این باور است که؛  دستیابی به یک توافق دوجانبه میان ایران و عمان به عنوان کلید اصلی خروج از پیچیدگی‌های فعلی مطرح است و این توافق زمانی به قدرت اجرایی می‌رسد که با حمایت سایر کشورهای منطقه‌ای همراه شود؛ امری که می‌تواند سیاست‌های مداخله‌جویانه ایالات متحده در تنگه هرمز را به حاشیه رانده و اثرگذاری کاخ سفید را در این منطقه به حداقل برساند.

اما ابراهیم پور، عضو هیئت رئیسه مجلس معتقد است؛ دیپلماسی اقتصادی به عنوان خاکریز دوم ایران عمل می‌کند، جمهوری اسلامی با تکیه بر تجربیات دهه‌های گذشته، به جای انفعال، مسیر گسترش روابط با کشورهای مستقل و استفاده از ارزهای ملی در مبادلات را در پیش گرفته است، این رویکرد، ضرب‌آهنگِ تأثیر تحریم‌ها را بر معیشت مردم و حوزه تولید کاهش داده و عملاً سیاستِ انزوایِ ایران را شکست‌خورده تلقی می‌کند.

اما در ادامه رحیمی می گوید؛ موضع‌گیری‌های صریح مجلس در قبال مذاکرات با آمریکا نیز بیانگر یک خط قرمزِ آشکار است،ایران حاضر نیست در فرآیندی که صرفاً به وقت‌کشی منجر می‌شود، شرکت کند، شروطِ بازگشت به میز مذاکره، از عقب‌نشینی آمریکا از تنگه هرمز تا لغو واقعی تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده، مواردی هستند که اگر واشنگتن به دنبال تحمیل اراده‌اش باشد، هیچ بسترِ گفتگویی برای آن‌ها فراهم نخواهد بود.

ابراهیم پور نیز خاطرنشان می‌کند؛ بدیهی است که رویارویی با آمریکا بیش از آنکه چالشی نظامی باشد، یک بازی پیچیده سیاسی  شده است که پاسخ ایران به آن باید مبتنی بر تقویت تولید داخلی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های منطقه‌ای باشد،سیاست فشار حداکثری واشنگتن تاکنون نتیجه‌ای جز افزایش انسجام ملی در ایران و اثباتِ ضرورت خودکفایی اقتصادی برای کشور نداشته است.

اما در نهایت، آنچه از این دو تحلیل برمی‌آید این است که؛ دوران تک‌روی و زورگویی اقتصادی آمریکا در منطقه به پایان رسیده است، جمهوری اسلامی ایران با ترکیبِ اقتدار نظامی در تنگه هرمز و دیپلماسی اقتصادی در عرصه بین‌الملل، عملاً سیاست فشار حداکثری را خنثی کرده است،تا زمانی که آمریکا پیش‌شرط‌های معقول تهران را نپذیرد، تداوم این مسیر برای کاخ سفید چیزی جز فرسایش اعتبار و شکست‌های پی‌درپی نخواهد بود.
محبوبه بیدکی