از برجام تا تفاهم‌نامه جدید؛ روایت تکراری بدعهدی آمریکا

به گزارش خبرنگار زمان، نقض مکرر توافق‌ها و تعهدات از سوی امریکا، بار دیگر موضوع میزان اعتبار وعده‌ها و امضاهای رؤسای جمهور این کشور را در کانون توجه قرار داده است، در همین چارچوب، رهبر معظم انقلاب در پیام  خود، بی‌اعتباری امضای رئیس‌جمهور آمریکا و غیرقابل اعتماد بودن سیاست‌های واشنگتن را مورد تأکید قرار دادند؛ موضوعی که به باور محمد پارسا نجفی، کارشناس مسائل بین‌الملل، ضرورت بازنگری در رویکرد ایران نسبت به مذاکره با آمریکا و تقویت ظرفیت‌های داخلی و دفاعی کشور را آشکار می‌کند.

تأکید بر انسجام داخلی در برابر آمریکا

این کارشناس مسائل بین‌الملل،ضمن تأکید بر پیام  رهبر معظم انقلاب درمورد نقض عهدهای آمریکا، معتقد است؛ تجربه‌های گذشته نشان می‌دهد امضای رؤسای جمهور آمریکا تضمین قابل اتکایی برای اجرای توافق‌ها نیست.

به گفته وی، خروج آمریکا از برجام در دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ و تحولات بعدی، بار دیگر بی‌اعتباری تعهدات واشنگتن را در نگاه تهران برجسته کرده است.

نجفی ادامه می دهد؛ سال ۹۷،  ترامپ با خروج یک‌جانبه از برجام، توافقی را که در دولت پیشین آمریکا امضا شده بود کنار گذاشت و در حال حاضر نیز نقض توافق‌ها و اقدامات خصمانه علیه ایران،گویای این واقعیت است که حتی تعهدات صادرشده از سوی رئیس‌جمهور مستقر آمریکا نیز از ثبات و ضمانت اجرایی برخوردار نیست.

وی با بیان اینکه مذاکره و امضای تفاهم‌نامه با آمریکا، به‌تنهایی نمی‌تواند تأمین‌کننده منافع و امنیت ایران باشد، تأکید می کند؛ آمریکا در برخی مقاطع از فضای مذاکرات برای بازسازی توان، انتقال تجهیزات و تقویت حضور منطقه‌ای خود بهره گرفته است، بنابراین، هرگونه تصمیم در حوزه دیپلماسی باید با توجه به سابقه بدعهدی آمریکا و در کنار تقویت مؤلفه‌های بازدارندگی کشور اتخاذ شود.

انسجام ملی؛ نخستین مؤلفه قدرت

این کارشناس مسائل بین‌الملل، انسجام داخلی را نخستین رکن قدرت ایران دانسته و می گوید؛هیچ کشوری، چه در جایگاه مهاجم و چه در موقعیت دفاعی، بدون برخورداری از همبستگی ملی قادر به عبور موفق از شرایط جنگی و فشارهای خارجی نخواهد بود.

به گفته وی، تأکید رهبر انقلاب بر حفظ انسجام داخلی، ناظر به اهمیت جلوگیری از نفوذ، ایجاد شکاف‌های اجتماعی و تضعیف اراده عمومی است، در این چارچوب، حمایت مردم از مدافعان کشور و نیروهای مسلح، حفظ آرامش اجتماعی و پرهیز از دامن‌زدن به اختلافات، از مهم‌ترین وظایف جامعه در شرایط تهدید به شمار می‌رود.

نجفی همچنین فرهنگ عاشورایی و روحیه ایستادگی را از ظرفیت‌های اجتماعی ایران برشمرده و یادآور می شود؛ این ظرفیت فرهنگی  هم در تقویت روحیه مقاومت و هم در حفظ پیوستگی ملی نقش مؤثری ایفا می کند، همبستگی داخلی به معنای شکل‌گیری یک دیوار مستحکم مردمی در برابر فشارها و تهدیدهای خارجی است.

ابزارهای بازدارندگی و جایگاه راهبردی ایران

وی دومین مؤلفه قدرت ایران را موقعیت ژئوپلیتیکی کشور و نقش آن در امنیت انرژی منطقه می داند.
به گفته نجفی، خلیج فارس و تنگه هرمز از مهم‌ترین گذرگاه‌های انتقال انرژی جهان به شمار می‌روند و هرگونه ناامنی در این منطقه  بازارهای بین‌المللی نفت و گاز را با پیامدهای جدی مواجه خواهد کرد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل می گوید؛ ایران باید با مطالعه تجربه کشورهای منطقه، از هرگونه تصمیمی که به تضعیف استقلال، توان دفاعی یا انسجام ملی منجر شود، پرهیز کند،  راهبرد اصلی در برابر تهدیدهای خارجی، اتکا به ظرفیت‌های داخلی، حفظ وحدت ملی و افزایش قدرت بازدارندگی است.

نجفی کارشناس مسائل بین‌الملل در پایان خاطرنشان م‌کند؛ مهم‌ترین پیام تجربه توافق‌ها و بدعهدی‌های آمریکا، ضرورت پرهیز از اعتماد یک‌جانبه به تضمین‌های واشنگتن است،مسئولان نیز باید در کنار پیگیری هوشمندانه دیپلماسی، بر تقویت اقتصاد داخلی، افزایش توان بازدارندگی، حفظ آمادگی دفاعی و جلوگیری از آسیب‌پذیری کشور در برابر فشارهای خارجی تمرکز کنند.

بر اساس دیدگاه مطرح‌شده، مقابله با تهدیدهای آمریکا تنها به توان نظامی محدود نمی‌شود، بلکه حفظ انسجام ملی، پشتیبانی مردم از مدافعان کشور، تقویت توان دفاعی و استفاده سنجیده از ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی ایران را نیز دربرمی‌گیرد، نجفی کارشناس مسائل بین‌الملل بر این باور است که تجربه بدعهدی‌های آمریکا نشان می‌دهد اتکا به توافق‌ها و امضاهای واشنگتن بدون برخورداری از ضمانت‌های عملی، می‌تواند آسیب‌زا باشد؛ ازاین‌رو، مردم و مسئولان باید با حفظ وحدت، افزایش آمادگی و تکیه بر توان داخلی، زمینه دفاع مؤثر از استقلال و منافع ملی را فراهم کنند.

محبوبه بیدکی