اعتبار آموزش عالی قربانیِ آزمون‌های مجازی

به گزارش خبرنگار سرویس اجتماعی زمان، توسعه زیرساخت‌های آموزش مجازی که در دوران پس از همه‌گیری کرونا به یک ضرورت تبدیل شد، امروز با چالشی بنیادین مواجه است، در حالی که انتظار می‌رفت همگام با این تحول دیجیتال، نظام ارزیابی و سنجش دانشگاهی نیز به‌روزرسانی شود، گزارش‌های نگران‌کننده‌ای از تقلب‌های نوین و بازار سازمان‌یافته خرید و فروش شرکت در امتحانات، اعتبار مدارک دانشگاهی را به شدت زیر سؤال برده است.

در همین راستافیاضی، عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس، ضمن هشدار نسبت به تبعات سوء این فرآیند، می گوید؛تنها مشکل استفاده از هوش مصنوعی برای تقلب نیست؛ بلکه با پدیده‌ای فراگیرتر روبرو هستیم که در آن افراد جایگزین، در قبال دریافت مبالغ مالی، به جای دانشجویان در آزمون‌هاحاضر می‌شوند و این روند، اعتبار مدرک را که ستون فقرات آموزش عالی است، هدف قرار داده است.

این نماینده مجلس یادآور می شود؛ اگرچه آزمون‌های حضوری نیز بی‌عیب نیستند، اما همچنان قابل اعتمادتر از آزمون‌های آنلاین تلقی می‌شوند؛ در فضای مجازی این امکان وجود دارد که فردی به جای دانشجو پاسخ دهد یا با کمک ابزارهای دیجیتال و هوش مصنوعی نتیجه آزمون را تغییر دهد.

به گفته نماینده مردم نور و محمود آباد؛وقتی هویت آزمون‌دهنده به‌طور دقیق راستی‌آزمایی نمی‌شود، نظام ارزیابی به طور کامل زیر سؤال می رود و این پدیده فراتر از یک تقلب فردی است که نشان‌دهنده ضعف ساختاری در زیرساخت‌ها و فرایندهای آموزش و ارزیابی است.

وی نگرانی خود را درباره کاهش اعتماد بازار کار نسبت به مدارک دانشگاهی بیان کرده و ادامه می دهد؛ اگر خرید و فروش خدمات آزمون یا جایگزینی افراد متخصص به جای دانشجویان گسترش یابد، اعتبار مدارک علمی ایران در داخل و خارج از کشور دچار آسیب جدی خواهد شد.

فیاضی خاطرنشان می کند؛ جامعه پس از تجربه دوره کرونا و برگزاری گسترده آزمون‌های مجازی، نسبت به معادل بودن مدرک با صلاحیت واقعی شکاک شده است.

عضو کمیسیون آموزش در ادامه می گوید؛ ورود گسترده ابزارهای هوش مصنوعی به فرآیند یادگیری و پاسخ‌دهی، روش‌های سنتی ارزشیابی را ناکارآمد کرده است و اگر سازوکارهای جدیدی تعریف نشود، امکان تشخیص واقعی توان علمی دانشجویان کاهش می‌یابد.

وی این مشکل را نه فقط یک موضوع فنی، بلکه یک چالش حقوقی و سازمانی دانست که به راهکارهای جامع‌تری نیاز دارد.

در پایان فیاضی خاطرنشان می‌کند؛ کمیسیون آموزش در اجلاسیه سوم موضوع صیانت از اعتبار مدارک علمی و اصلاح نظام ارزشیابی مجازی را در دستور کار قرار خواهد داد و خواستار تدوین سازوکارهای دقیق احراز هویت و تقویت نظارت بر فرآیندهای امتحانی شد تا از آسیب‌های بلندمدت به نظام آموزش عالی جلوگیری شود.

اما در مجموع؛وضعیت کنونی برگزاری آزمون‌های مجازی، زنگ خطری جدی برای نظام آموزش عالی کشور است و تداوم ضعف در احراز هویت و نظارت هوشمند، می‌تواند اعتماد بازار کار و جامعه را به مدارک دانشگاهی به‌طور کامل از بین ببرد،بر اساس مطالبه مطرح شده از سوی مجلس، وزارت علوم موظف است ضمن پاسخگویی در خصوص زیرساخت‌های ناکارآمد فعلی، در کوتاه‌ترین زمان ممکن نسبت به بازنگری در شیوه‌های ارزشیابی و پیاده‌سازی فناوری‌های نظارتی قابل اعتماد اقدام نماید.
کمیسیون آموزش مجلس نیز با اتخاذ رویکردی حساس و نظارتی، پیگیر اصلاح این فرآیند باشد؛ چرا که ترمیم خسارتِ ناشی از بی‌اعتباری مدارک علمی، در سال‌های آینده هزینه‌ای به‌مراتب سنگین‌تر از اصلاح فوریِ سازوکارهای نظارتی امروز خواهد داشت.