مدارس فرسوده در خط مقدم آسیب‌پذیری

به گزارش خبرنگار سرویس اجتماعی زمان، حوادث اخیر که خسارات سنگینی به زیرساخت‌های آموزشی کشور وارد کرد، بار دیگر اهمیت ایمنی مدارس و آمادگی نظام آموزشی در برابر بحران‌ها را برجسته ساخت، آمارهای رسمی نشان می‌دهد که صدها دانش‌آموز و معلم جان خود را از دست داده و صدها فضای آموزشی تخریب شده یا آسیب دیده‌اند، چنین وضعیتی پرسش‌های جدی درباره میزان آمادگی مراکز آموزشی در شرایط اضطراری ایجاد کرده است.

در این گزارش، دیدگاه‌ها و تحلیل‌های موسوی‌زاده، عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس، درباره دلایل آسیب‌پذیری مدارس و راهکارهای پیشگیری از خسارات مشابه را مرور می‌کنیم.

ابعاد خسارات واردشده به حوزه آموزش
بر اساس گزارش‌های رسمی، تاکنون بیش از ۳۱۰ دانش‌آموز و معلم جان‌باخته‌اند که حدود ۲۵۵ نفر از آنها دانش‌آموز بوده‌اند،نزدیک به ۹۰۰ مرکز آموزشی آسیب دیده و حدود ۷۵۰ مدرسه مستقیماً خسارت دیده‌اند.

این ارقام تنها ابعاد انسانی و مادی حادثه را بیان نمی‌کند، بلکه ضعف ساختاری موجود در ایمن‌سازی مدارس را نیز آشکار می‌سازد.

چرا مدارس تا این حد آسیب‌پذیر بوده‌اند
بخش زیادی از مدارس کشور پیش از این نیز در فهرست فضاهای تخریبی و نیازمند مقاوم‌سازی ثبت شده بودند.

به گفته موسوی‌زاده نمایندهمردماهواز، باوی، حمیدیه وکارون، این فرسودگی، در کنار نبود زیرساخت‌های جایگزین آموزشی و کمبوددستورالعمل‌های مشخص برای مدیریت بحران، منجر به گستردگی میزان خسارت‌ها شده است، همچنین عدم وجود برنامه‌های عملیاتی واحد برای تداوم آموزش در شرایط اضطراری از دیگر مشکلات ساختاری است که در این حادثه نمایان شد.

ضرورت برنامه‌ریزی برای آموزش در شرایط اضطرار
این نماینده مجلس تأکید می‌کند که؛ کشور باید پیشاپیش برای بحران‌های امنیتی، طبیعی و اضطراری برنامه مشخص داشته باشد.

به باور وی؛مجموعه‌ای از اقدامات ضروری است تا نظام آموزشی بتواند حتی در بدترین شرایط نیز به فعالیت خود ادامه دهد.

وی ادامه می دهد؛ این اقدامات شامل ساخت مدارس مقاوم و نوسازی فوری فضاهای فرسوده،طراحی فضاهای آموزشی پشتیبان در هر استان، تدوین پروتکل‌های روشن برای تعطیلی، تخلیه یا جابه‌جایی سریع مدارس ، ایجاد شبکه آموزش ترکیبی برای مواقع قطع ارتباطات و آموزش مدیریت بحران به مدیران و معلمان می شود.

بانک اطلاعاتی فضاهای جایگزین؛ یک نیاز مغفول‌مانده
وی همچنین به ضرورت تشکیل بانک اطلاعاتی از ظرفیت‌های عمومی مانند مساجد، مراکز فرهنگی و سالن‌های اداری اشاره می‌کند تا در زمان بحران، آموزش به‌صورت موقت و سازمان‌یافته ادامه یابد،از طرفی تجهیز مدارس به پناهگاه‌های ایمن و طراحی سناریوهای مشخص برای شرایط مختلف، از دیگر مواردی است که باید به‌طور جدی پیگیری شود.

پویش ملی برای نوسازی مدارس تخریبی
به باور موسوی‌زاده، سرعت فعلی نوسازی مدارس پاسخگوی حجم نیاز کشور نیست، وی پیشنهاد می‌ دهد یک پویش ملی برای بازسازی و مقاوم‌سازی مدارس با مشارکت دولت، خیرین مدرسه‌ساز و نهادهای عمومی شکل بگیرد تا روند ایمن‌سازی شتاب بیشتری بگیرد.

حساسیت اجتماعی نسبت به امنیت دانش‌آموزان
عضو کمیسیون آموزش مجلس شورای اسلامی خاطرنشان می‌کند؛واکنش گسترده خانواده‌ها و حضور مستمر مردم در صحنه حوادث نشان داد که امنیت دانش‌آموزان به یک اولویت اجتماعی تبدیل شده است، این حساسیت عمومی زنگ هشداری است برای بازنگری جدی در نحوه مدیریت بحران در نهادهای آموزشی.

در نهایت می توان گفت؛ خسارات اخیر به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین تهدیدهایی که تاکنون متوجه نظام آموزشی شده، ضرورت بازنگری در ساختارهای ایمنی مدارس را بیش از پیش روشن می‌کند. آمار بالای تلفات و تخریب‌ها نشان می‌دهد که زیرساخت‌های آموزشی کشور نیازمند نوسازی فوری، تدوین برنامه‌های جامع مدیریت بحران و توسعه فضاهای پشتیبان است.

اگر مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ شامل مقاوم‌سازی مدارس، طراحی شبکه‌های آموزشی جایگزین و آموزش نیروهای انسانی اجرایی شود، می‌توان از تکرار خسارات مشابه در آینده پیشگیری کرد، این حوادث تلخ می‌تواند نقطه آغاز اصلاحات جدی و بلندمدت در حوزه ایمنی مدارس باشد.

محبوبه بیدکی