شفافیت و نظارت؛ نسخه مقابله با کمبود دارو

به گزارش خبرنگار سرویس اجتماعی زمان، در میانه فشار تحریم‌ها، نوسانات ارزی و چالش‌های ساختاری صنعت داروسازی، کشور با یکی از حساس‌ترین بحران‌های سلامت عمومی روبه‌روست.

به گفته دکتر آریایی نژاد عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، اگر غذا نیاز حیاتی روزمره مردم است، دارو حیاتی‌ترین ابزار برای ادامه زندگی بیماران محسوب می‌شود، اما طی سال‌های اخیر، کمبود دارو، افزایش هزینه‌های واردات مواد اولیه، و ضعف نظارت در زنجیره تأمین، هشدارهایی جدی برای آینده این صنعت و رفاه بیماران ارسال کرده است.

نماینده مردم ملایر معتقد است؛ بررسی ریشه‌های این بحران و ترسیم راهکارهای عملیاتی برای عبور از آن، امروز ضرورتی غیرقابل انکار است،چرا که فشار تحریم‌ها، بحران ارزی و تحریم‌های بین‌المللی دسترسی کشور به ارز و نقل‌و‌انتقالات مالی را دشوار کرده است.

وی ادامه می دهد؛ این مسئله مستقیماً بر واردات مواد اولیه دارویی تأثیر گذاشته و منجر به افزایش هزینه تولید و کمبود داروهای حیاتی شده است، حتی در مواردی که دارو خریداری شده، مشکل اصلی در انتقال ارز و ورود کالا به کشور است.

آریایی نژاد یادآور می شود؛نتیجه‌ این وضعیت، عطش بازار، شکل‌گیری بازار سیاه دارو و تحمیل فشار مضاعف بر بیماران مزمن و نیازمند داروهای خاص است،از طرفی ناکارآمدی در توزیع و مصرف دارو مشکل آن تنها در مرحله تأمین و تولید خلاصه نمی‌شود.

عضو کمیسیون بهداشت و درمان خاطرنشان می‌کند؛بخشی از بحران، ناشی از ضعف در نظام توزیع و مصرف دارو است، در بسیاری از موارد، دارو بیش از نیاز واقعی تجویز می‌شود و بخش قابل توجهی از آن پیش از مصرف از بین می‌رود، از سوی دیگر، هیچ سازوکار مؤثر و قانونی برای بازگرداندن داروهای مازاد یا باقیمانده وجود ندارد و زمانی که یک‌بار از داروخانه خارج شود، عملاً از چرخه رسمی خارج می‌گردد،بنابراین، تدوین قوانین جدید برای بازیافت داروهای معتبر و ایجاد شبکه بازگشت دارویی می‌تواند از هدررفت منابع ملی جلوگیری کند.

این نماینده مجلس با تاکید بر ضرورت شفافیت و نظارت مؤثر،تاکید می کند؛یکی از معضلات جدی نظام دارویی کشور، نبود شفافیت کافی در فرآیند تجویز، توزیع و فروش داروها است، در برخی مراکز، دیده می‌شود که داروخانه‌ها و درمانگاه‌ها همزمان فعالیت می‌کنند و عملاً بیماران به خرید دارو از همان نقطه خاص هدایت می‌شوند، در حالی که قیمت‌ها گاه بیش از نرخ مصوب است.

آریایی نژاد با ذکر مثالی ادامه داد؛نمونه‌ای از آن، بیماری است که داروی ۳۰۰ هزار تومانی را به قیمت ۷۰۰ هزار تومان تهیه کرده است؛ اتفاقی که نشان می‌دهد نظارت میدانی و واقعی در نظام دارویی هنوز به مرحله مطلوب نرسیده و اجرای سامانه‌های هوشمند ردیابی دارو و الزام مراکز دارویی به ثبت آنلاین تراکنش‌ها می‌تواند از این تخلفات جلوگیری کند.

عضو کمیسیون بهداشت و درمان با تاکید بر پیشگیری به‌جای درمان،یادآورمی‌شود؛افزایش سالانه تعداد بیماران و مصرف دارو نشان می‌دهد که سیاست‌های سلامت محور کشور بیشتر بر درمان تمرکز دارد تا پیشگیری، نبود برنامه منسجم برای ارتقاء سلامت عمومی باعث شده وابستگی جامعه به دارو افزایش یابد.

بطور کلی به نظر می رسد،توسعه آموزش‌های سلامت، گسترش نظام پزشک خانواده، و سیاست‌های تشویقی برای سبک زندگی سالم می‌تواند در بلندمدت هزینه‌ها را کاهش داده و فشار بر صنعت دارو را کم کند،از طرفی مدیریت قیمت و حمایت از تولیدکنندگان یکی از چالش‌های حساس دولت، ایجاد تعادل میان کنترل قیمت دارو برای حمایت از مردم و حفظ توان اقتصادی تولیدکنندگان داخلی است، اگر قیمت دارو بیش از حد پایین نگه داشته شود، تولیدکننده متضرر و کیفیت محصول کاهش می‌یابد؛در غیر این صورت بیماران آسیب می‌بینند.
راهکار اصولی، شفاف‌سازی ساختار هزینه‌ها، هدفمندی یارانه‌های دارویی، و اولویت حمایت از تولیدکنندگان واقعی بدون رانت است