پیوند میدان و دیپلماسی؛ رمز قدرت ایران در مذاکرات

به گزارش خبرنگار زمان، اقتدار میدانی، دیپلماسی فعال و افق تفاهم؛ از دست برتر ایران در مذاکره و بازتعریف نظم در تنگه هرمز خبر می دهد،در شرایطی که تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی با شتاب در حال بازآرایی است، اظهارات مطرح‌شده از سوی کارشناسان و مسئولان سیاسی حاکی از آن است که جمهوری اسلامی ایران در دور جدید تعاملات و مذاکرات، نه از موضع انفعال بلکه با تکیه بر اقتدار میدانی، انسجام داخلی و ظرفیت‌های راهبردی خود وارد شده است.

مجموعه این مواضع نشان می‌دهد ایران تلاش دارد ضمن تثبیت دستاوردهای سیاسی و امنیتی، از فرصت‌های به‌وجودآمده برای بازسازی مسیرهای اقتصادی، تقویت قدرت بازدارندگی و تثبیت جایگاه منطقه‌ای خود بهره‌برداری کند.

در این راستا فدامالکی عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی با اشاره به فضای شکل‌گرفته در دور جدید مذاکرات تأکید دارد که؛ جمهوری اسلامی ایران این بار با موقعیتی متفاوت نسبت به گذشته وارد گفت‌وگوها شده است.

به گفته وی، برخلاف برخی ادوار پیشین که امریکا تلاش داشت با فضاسازی سیاسی و رسانه‌ای دست بالا را در مذاکرات به نمایش بگذارد، این‌بار ایران با اتکا به توانمندی‌های سیاسی و میدانی خود، در جایگاه مطالبه‌گر ظاهر شد و توانست بخش مهمی از خواسته‌های خود را در چارچوب تفاهم پیگیری کند.

وی با تأکید بر اینکه این وضعیت حتی در مقایسه با تجربه برجام نیز دارای تفاوت‌های جدی است، می گوید؛ دست برتر ایران در این مذاکرات، صرفاً یک ادعای سیاسی نیست بلکه ریشه در واقعیات صحنه، قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی و تغییر موازنه محاسباتی امریکا دارد، از این منظر، مذاکرات جدید را باید ادامه منطق اقتدار ملی ایران در میدان و سیاست دانست.

پیوند میدان و دیپلماسی؛ رمز افزایش قدرت چانه‌زنی ایران

بخش مهمی از این گزارش  به رابطه مستقیم میان قدرت میدانی و موفقیت دیپلماتیک اختصاص دارد.  این نماینده مجلس با اشاره به مفهوم دیپلماسی اقتصادی خاطرنشان می کند که؛ گفت‌وگوهای اخیر در خلأ شکل نگرفته، بلکه امتداد یک واقعیت میدانی بوده است؛ واقعیتی که در آن نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران با اقتدار از منافع ملی صیانت کرده‌اند و همین مسئله، وزن هیئت مذاکره‌کننده ایران را افزایش داده است.

وی تأکید می کند؛ در این دوره، مذاکره نه در تقابل با میدان بلکه در کنار آن تعریف شد و همین هم‌افزایی منجر به افزایش قدرت چانه زنی  تیم ایرانی شد.

به گفته این نماینده مجلس، نقش میانجی‌ها نیز در این میان قابل توجه بود؛ به‌ویژه آنکه برخی طرف‌های واسط پس از مشاهده واقعیات صحنه و درک ابعاد اقتدار ایران، ناگزیر شدند این واقعیت‌ها را به طرف آمریکایی منتقل کنند.

حمایت مردمی و انسجام داخلی؛ پشتوانه مهم موفقیت سیاسی

در این گزارش، حمایت اجتماعی و حضور مردم نیز به‌عنوان یکی از ارکان مهم موفقیت جمهوری اسلامی ایران مورد توجه قرار گرفت.

فدا مالکی معتقد است؛ هرجا میدان، دیپلماسی و پشتیبانی مردمی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند، امکان پیشبرد منافع ملی با قدرت بیشتری فراهم شده است.

به تعبیر وی، رمز موفقیت ایران در این مقطع آن بوده که مؤلفه‌های قدرت ملی از یکدیگر جدا نبوده‌اند و مجموعه‌ای هماهنگ را در دفاع از منافع کشور شکل داده‌اند. این رویکرد از منظر سیاسی نیز پیام روشنی برای امریکا دارد؛ اینکه جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با فشارها یا تهدیدها، از پشتوانه داخلی برخوردار است و همین انسجام، امکان تحمیل اراده بیرونی را کاهش می‌دهد.

در نتیجه، هرگونه تفاهم یا توافقی تنها در صورتی می‌تواند پایدار باشد که بر پایه احترام به واقعیت‌های قدرت ایران شکل گرفته باشد.

افق اقتصادی تفاهم؛ از آزادسازی منابع تا جذب سرمایه‌گذاری

در بخش دیگری از این گزارش، بر پیامدهای اقتصادی تفاهم احتمالی تأکید شده است. عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی یادآور می‌شود؛اگر ظرفیت‌های ایجادشده به‌درستی مدیریت شود، امکان بهره‌مندی کشور از برخی گشایش‌های اقتصادی فراهم خواهد شد؛ از جمله آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده، کاهش محدودیت‌های مرتبط با حمل‌ونقل و تجارت دریایی و همچنین افزایش تمایل کشورها برای مشارکت در پروژه‌های کلان اقتصادی ایران.

وی با اشاره به اینکه ماهیت بخشی از این تفاهم، اقتصادی است، می گوید؛ بهره‌برداری از این فرصت بیش از هر چیز نیازمند آمادگی و تحرک تیم اقتصادی دولت است.

به گفته عضوکمیسیون امنیت ملی وسیاست خارجی، صِرف ایجاد یک تفاهم،نمی‌تواند به‌تنهایی ضامن بهبود شرایط باشد، بلکه مدیریت دقیق، برنامه‌ریزی مؤثر و هدایت هوشمند منابع و سرمایه‌گذاری‌هاست که این فضا را به فرصت واقعی برای اقتصاد کشور تبدیل می کند.

تنگه هرمز و بازتعریف نظم امنیتی 

در ادامه این مواضع، فدامالکی نیز با اشاره به جایگاه راهبردی تنگه هرمز، بر ضرورت بازتعریف سازوکار مدیریت این گذرگاه مهم تأکید کرد.

وی با بیان اینکه تنگه هرمز به شرایط گذشته بازنخواهد گشت، خاطرنشان می‌کند؛این گذرگاه دریایی متعلق به کشورهای ساحلی است و بخش اصلی آن در حوزه جمهوری اسلامی ایران و بخش دیگر در اختیار عمان قرار دارد؛ بنابراین مدیریت، کنترل و تأمین امنیت آن نیز باید از سوی همین کشورها انجام شود.

به گفته وی، امنیت تنگه هرمز نه بر عهده قدرت‌های فرامنطقه‌ای، بلکه مسئولیتی منطقه‌ای و مشخصاً بر عهده جمهوری اسلامی ایران و دیگر کشورهای ساحلی است.

این نماینده مجلس همچنین تأکید می کند؛ با توجه به خدماتی که در مسیر عبور کشتی‌ها در این منطقه ارائه می‌شود، طبیعی است که هزینه‌های مربوط به این خدمات نیز باید به کشورهای ساحلی پرداخت شود، این اظهارات را می‌توان نشانه‌ای از تلاش ایران برای تثبیت نگاه بومی و منطقه‌محور به امنیت انرژی و تجارت جهانی دانست.

دغدغه بدعهدی آمریکا؛ مطالبه تضمین و اعتمادسازی عملی

یکی از مهم‌ترین محورهای صحبت های مالکی، نگرانی از بدعهدی آمریکا در اجرای توافقات بود؛ مسئله‌ای که هم در سطح افکار عمومی و هم در میان مسئولان به‌عنوان یک دغدغه جدی مطرح است.

وی با اشاره به سابقه رفتارهای واشنگتن در قبال توافقات پیشین، یادآور می‌شود؛ این نگرانی کاملاً واقعی و طبیعی است و جمهوری اسلامی ایران نمی‌تواند بدون دریافت اطمینان‌های معتبر، نسبت به اجرای تعهدات طرف مقابل خوش‌بین باشد،

بر همین اساس، ایران تلاش دارد تعهدنامه مورد نظر در مجامع بین‌المللی از جمله شورای امنیت سازمان ملل نیز مطرح و تأیید شود تا در صورت نقض آن از سوی آمریکا، این کشور در برابر افکار عمومی و جامعه جهانی قرار گیرد.

این نماینده مجلس در عین حال تاکید می کند که ایران در صورت هرگونه اقدام خصمانه، پاسخ متقابل و قاطع خواهد داد و همین مسئله بخشی از سازوکار بازدارندگی جمهوری اسلامی در برابر بدعهدی‌های احتمالی به شمار می‌رود.

وی در بخش دیگری از اظهارات خود به بُعد اقتصادی تفاهم‌نامه اشاره کرده و می گوید؛ این محور  فرصتی قابل توجه برای کشوراست، اگر مدیریت اقتصادی کشور بتواند با برنامه‌ریزی مناسب از این فضا بهره ببرد، امکان شکل‌گیری پروژه‌های جدید و باز شدن مسیرهای اقتصادی تازه وجود خواهد داشت.

پرونده هسته‌ای؛ خطوط قرمز روشن و مذاکرات در چارچوب اقتدار

در بخش پایانی این گزارش، موضوع هسته‌ای ایران و مذاکرات پیش‌رو نیز مورد توجه قرار می گیرد  مالکی با تأکید بر اینکه خطوط قرمز جمهوری اسلامی ایران در این حوزه کاملاً روشن است، خاطرنشان می‌کند؛آمریکا با وجود صرف هزینه‌های سنگین و تلاش‌های گسترده، نتوانسته به اهداف خود در قبال برنامه هسته‌ای ایران دست یابد و در حال حاضر ناگزیر شده برخی واقعیت‌های موجود را بپذیرد،ایران حق دارد مواد غنی‌شده خود را در داخل کشور نگهداری کند و بارها اعلام کرده بر اساس مبانی دینی و فتوای رهبر معظم انقلاب، به‌دنبال تولید سلاح هسته‌ای نیست، اما در عین حال از حقوق قانونی و ظرفیت‌های هسته‌ای خود نیز عقب‌نشینی نخواهد کرد، مذاکرات هسته‌ای جدید از سطح کارشناسی آغاز خواهد شد و در یک بازه زمانی حدود ۶۰ روزه دنبال می‌شود؛ هرچند در صورت نیاز، امکان تمدید آن نیز وجود دارد.

اما مجموع اظهارات مطرح‌شده از سوی کارشناسان و مسئولان نشان می‌دهد جمهوری اسلامی ایران در حال ورود به مرحله‌ای تازه از کنش سیاسی و راهبردی خود است؛ مرحله‌ای که در آن اقتدار میدانی، دیپلماسی فعال، مطالبه‌گری اقتصادی و بازتعریف نقش منطقه‌ای در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. در این چارچوب، از مذاکرات جدید گرفته تا بحث مدیریت تنگه هرمز، از ضرورت اخذ تضمین در برابر بدعهدی آمریکا تا بهره‌گیری از ظرفیت‌های اقتصادی تفاهم، همگی در یک منظومه واحد قابل ارزیابی هستند. آنچه از این نگاه برمی‌آید، تلاش ایران برای تبدیل قدرت سخت به دستاورد سیاسی و اقتصادی پایدار است؛ مسیری که تحقق کامل آن، علاوه بر هوشیاری در برابر رفتار دشمن، نیازمند انسجام داخلی، مدیریت دقیق اقتصادی و استمرار قدرت بازدارندگی خواهد بود، اگر این الزامات به‌درستی تأمین شود، تفاهم‌های پیش‌رو می‌تواند نه‌تنها از منظر سیاسی و امنیتی، بلکه در حوزه اقتصاد و موقعیت منطقه‌ای نیز فصل تازه‌ای برای جمهوری اسلامی ایران رقم بزند.