زمان" از بحران کم آبی در کشور گزارش می دهد؛
سدها و تونلها، درمانهای موقتی برای کمآبی
26 آبان 1404یک کارشناس محیط زیست تاکید کرد:بیش از ۹۰ درصد مصرف آب کشور در بخش کشاورزی با راندمان پایین انجام میشود؛ در حالیکه اجرای آبیاری نوین قطرهای و الگوی کشت علمی، با کُندی و کمبود اعتبار روبهروست و نتیجه این عدم توازن ساختاری، خشکی زمین و فرسایش منابع زیرزمینی است.
به گزارش خبرنگار سرویس اجتماعی زمان، ایران به عنوان بخشی از کمربند خشک جهانی، همواره با چالش کمبود ذاتی منابع آبی مواجه بوده است، با این حال، گزارشها نشان میدهند که این چالش ذاتی، طی سالهای اخیر به واسطه تغییرات اقلیمی، کاهش نزولات جوی و مهمتر از آن، عدم مدیریت بهینه و الگوی مصرف نامتوازن، تشدید شده است، سرانه مصرف آب کشور در تمامی بخشها از جمله کشاورزی، صنعتی و شرب از متوسط جهانی بالاتر است و ۹۰ تا ۹۲ درصد این مصرف به بخش کشاورزی اختصاص دارد.
این گزارش به بررسی ساختارهای اصلی این بحران و ارائه راهکارهای سیاستی مبتنی بر اصول علمی و آماری میپردازد.
دکتر دلاور نجفی کارشناس محیط زیست درخصوص کمبود آب در کشور گفت:سلطه کشاورزی سنتی و اتلاف منابع آبی منجر به بیشترین حجم هدررفت آب کشور در بخش کشاورزی شده است، با وجود اینکه راندمان آبیاری سنتی غرقابی تنها حدود ۳۰٪ است، متأسفانه بخش عمدهای از اراضی همچنان از این روش استفاده میکنند.
وی در ادامه با تاکید بر روش نوین سازی آبیاری، افزود:در حالی است اجرای نوینسازی آبیاری مانند قطرهای با راندمان بیش از ۹۰٪ به کُندی پیش میرود و با کمبود شدید اعتبارات مواجه است،ناتوانی در اجرای الگوی کشت آمایشیافته از جمله کشت گسترده محصولات آببَر مانند برنج در ۲۰ استان و در مناطق خشک، بحران را عمیقتر ساخته است.
این کارشناس محیط زیست با اشاره به صنایع آببَر و تمرکز نامتناسب بر آن،تاکید کرد:صنایع آببَر از جمله فولاد، پتروشیمی و نفت، اگرچه سهم کمتری از مصرف کل دارند، اما استقرار نامتوازن آنها در مناطق خشک مانند اصفهان و استان های دیگر فشار مضاعفی بر منابع محلی وارد میکند،فقدان زیرساختهای استفاده از منابع جایگزین مثل آب دریا برای صنایع ساحلی و عدم مدیریت صحیح تخصیص آب به این واحدها، بر فرسایش منابع زیرزمینی دامن زده است.
وی با تاکید بر مصرف آب شُرب شهری و ضرورت مدیریت تقاضا ادامه داد:سرانه مصرف آب شرب شهری نیز بالاتر از میانگین جهانی است، این موضوع نشان میدهد که علاوه بر مشکلات تولید و تأمین، در حوزه مدیریت تقاضا و فرهنگ مصرف نیز ضعفهای ساختاری وجود دارد که نیازمند اصلاحات اساسی در تعرفهگذاری،مدیریت و آگاهیبخشی است.
این کارشناس محیط زیست ضمن اشاره به راهکارهای مدیریتی و نقش نهادهای مسئول،خاطرنشان کرد:راهکار برونرفت از این وضعیت، اجرای قاطعانه سیاستهای مدیریتی کلان است، وظیفه اصلی بر دوش وزارت جهاد کشاورزی برای تدوین و اجرای الگوی کشت علمی و نوینسازی آبیاری و وزارت نیرو برای مدیریت سدها، تونلها و برنامهریزی برای تغذیه سفرههای زیرزمینی است، باید بر تغذیه سفرههای آب زیرزمینی از طریق آبخوانداری و آبخیزداری اصولی باشد، نه صرفاً توسعه زیرساختهای انتقال آب سدها و تونلها که اثرات زیستمحیطی طولانیمدت دارند.
به نظر می رسد؛بحران آب در کشور یک معضل صرفاً فنی نیست، بلکه یک بحران مدیریتی و ساختاری است و تا زمانی که الگوی کشت بر مبنای مزیتهای اقلیمی منطبق نشود، صنعت آببَر متمرکز باقی بماند و روشهای سنتی آبیاری در سطح گسترده به کار بروند، دستیابی به اهداف کاهش مصرف مانند کاهش مصرف کشاورزی به ۶۵ میلیارد متر مکعب در برنامه هفتم ناممکن خواهد بود، اولویت اصلی باید اجرای پیمایش آمایش سرزمینی در حوزه کشاورزی و تخصیص هدفمند منابع مالی برای جایگزینی کامل سیستمهای آبیاری سنتی باشد تا پایداری منابع حیاتی برای نسلهای آتی تضمین شود
خبرهای مرتبط
- بهرهبرداری از پروژه انتقال آب از سد لار تا سال آینده — 9 آبان 1404
- انتقال آب از سد طالقان به تهران با کمک ۵ همتی شهرداری — 21 مهر 1404
- پاییز بدون باران ۲۵ استان؛ ۷۵درصد سد های کشور خالی است — 13 مهر 1404
- تکمیل پروژه انتقال آب طالقان به تهران در کمتر از ۶ ماه — 25 شهریور 1404
- اختصاص ۵ هزار میلیارد تومان از بودجه شهرداری برای انتقال آب — 24 شهریور 1404
- مرحله نخست طرح انتقال آب سد طالقان به تهران انجام شده است — 8 شهریور 1404
- طرح انتقال آب سد طالقان به ۱۰ کیلومتری تهران رسید — 4 شهریور 1404