گرفتاری زودتر از موعد در باتلاق آموزشی ایران

به گزارش خبرنگار زمان یکی از مهم‌ترین سیستم‌های کشور که نیازمند بازنگری در روش‌ها و اصلاحات ساختاری است، سیستم آموزشی است. این سیستم از کتاب‌های آموزشی تا استخدام نیروهایش مشکلات عدیده ای دارد و حتی در موارد ساده‌ای چون نحوه پوشش محصلان هم حتی اتفاق نظر و شیوه مشخص وجود ندارد.

از مهم‌ترین مشکلات این سیستم عدم ارائه آموزش‌های صحیح است؛ به این معنی که کار فنی و حرفه‌ای به دانش‌آموزان تعلیم داده نمی‌شود و همین امر باعث شده که نیروی کار کشور، از عدم تخصص رنج می‌برد و تا کیلومترها اطراف سازمان‌ها و ارگان‌ها نیروی متخصص دیده نمی‌شود. تداوم این سیاست‌گذاری‌ها جامعه ایران را گرفتار مشکل عدم شایسته‌سالاری کرده است.

مجموعه این عوامل باعث می‌شود که وقتی خبر اصلاحات سیستم آموزشی کشور را می‌شنویم، باعث خوشحالی باشد. اما باز هم اهمیت دارد که حل کدام مشکل در دستور کار قرار گرفته است. اصلا هدف حل مشکل است یا گرفتار شدن در گردابی تازه در سیستم آموزشی کشور؟

تحصیل زودتر آغاز می‌شود

احسان عظیمی‌راد، سخنگوی کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی گفت: ادامه بررسی طرح «تقویت نظام آموزش و پرورش» در دستور کار قرار گرفت و مواد ۱۱ تا ۱۵ این طرح بررسی شد؛ در نهایت، دو ماده (۱۳ و ۱۵) حذف و سایر مواد با اصلاحاتی به تصویب کمیسیون رسید.

نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس شورای اسلامی با اشاره به اهمیت ماده (۱۱) طرح یاد شده، افزود: بر اساس مصوبه کمیسیون، سن لازم برای ورود به آموزش رسمی از ۶ سال به ۵ سال کاهش می‌یابد و دوره پیش‌دبستانی در این سن به‌صورت اجباری برگزار خواهد شد. به این ترتیب، نظام آموزشی کشور که هم‌اکنون به شکل «۳-۳-۶» اجرا می‌شود، به‌تدریج به ساختار «۳-۳-۵-۱» تغییر خواهد یافت و در عوض یکسال زودتر تحصیلات به اتمام می رسد.

زود وارد شدن به کجا؟ برای چه؟

وی ادامه داد: طبق این تغییر، کودکان از ۵ سالگی وارد دوره پیش‌دبستانی می‌شوند و سپس تحصیل رسمی خود را از پایه اول تا پنجم ابتدایی آغاز می‌کنند. همچنین ظرفیت قانونی برای ایجاد دوره «پیش یک» نیز پیش‌بینی شده است تا در صورت ضرورت، سازمان تعلیم و تربیت بتواند آن را اجرا کند، در واقع نظام آموزش‌وپرورش کشور بعد از تصویب قانون به نظام «۳-۳-۵-۱» تبدیل خواهد شد.

در این خصوص ذکر چند نکته حائز اهمیت است. اولین و مهم‌ترین سوال این است که دانش‌آموز زودتر تحصیل خود را تمام کند که چه بشود؟ اگر سیستم به‌گونه‌ای بود که بلافاصله پس از تحصیل می‌شد متناسب با تخصص جذب بازار کار شد، حتی یک روز زودتر تمام کردن تحصیل هم منفعت داشت اما امروز که در کشور با گروهی از تحصیل‌کرده‌های دانشگاهی بیکار مواجه هستیم، زودتر تمام کردن درس فقط یک نفر را جلوتر از موعد گرفتار این و آن برای پیدا کردن کار می‌کند.

فضای آموزشی یکنواخت، بدون جذابیت و عاری از خلاقیت

نکته دیگر اینکه فضای آموزشی در ایران، یکنواخت، بدون جذابیت و عاری از خلاقیت است و زودتر وارد شدن در آن سود چندانی برای یک کودک 5ساله نخواهد داشت. جنس آموزش امروز تغییر کرده است. آنچه بچه‌ها در مدارس می‌آموزند، حتی فراتر از آنچه که موردنیاز است توسط ابزارهای ارتباطی و هوش‌مصنوعی قابل یادگیری و پیگیری کردن است. سوای از فضای مجازی، کلاس‌ها و کارگاه‌های خصوصی که فرد خود متناسب با علاقه‌اش به عضویت در آن‌ها مبادرت می‌ورزد، از مدرسه بیشتر به بچه‌ها می‌آموزد. آیا امروز که قرار است بچه‌ها را زودتر به مدرسه بفرستیم، قرار است محتوای آموزشی هم اصلاح شود؟ چون با این هدف کیلومترها فاصله داریم، هدف از جلو انداختن شروع تحصیل مشخص نیست.

نکته بعدی آن است که اگر از اصلاحات ساختاری و تلاش برای بهتر کردن سیستم آموزشی مدارس هم گذر کنیم، گرفتار مشکلاتی هستیم که همین امروز باید حل شوند. مثلا خیلی از مدارس حتی مدارس دولتی، شهریه‌های بالا و خارج از عرف دریافت می‌کنند. همین موضوع باعث واکنش وزیر آموزش‌وپرورش هم شده است. بر این اساس علیرضا کاظمی تأکید کرد که دریافت هرگونه وجه اجباری از خانواده‌ها در مدارس دولتی ممنوع است.

دریافت شهریه در مدارس دولتی نه قابل قبول است و نه مورد تأیید

وی در واکنش به انتقاد یک خانواده نسبت به درخواست وجه سه میلیونی توسط یکی از مدارس گفت: مدارس دولتی شهریه ندارند و اگر مدرسه‌ای دولتی سه میلیون تومان از خانواده‌ای دریافت کرده، این موضوع نه قابل قبول است و نه مورد تأیید وزارت‌خانه.

وی با اشاره به اینکه تنها برخی مدارس خاص مانند شاهد شرایط متفاوتی دارند، تصریح کرد: کمک‌های مالی خانواده‌ها باید صرفا داوطلبانه و با مدیریت انجمن اولیا و مربیان باشد و هیچ مدرسه‌ای نباید خانواده‌ها را برای پرداخت پول تحت فشار قرار دهد.

وزیر آموزش‌وپرورش در پایان خاطرنشان کرد: اگر مدرسه‌ای خانواده‌ای را مجبور به پرداخت پول کند، این تخلف محض است و قطعاً با آن برخورد خواهد شد.

وی از خانواده‌ها خواست در صورت مشاهده تخلف، آن را به وزارت آموزش‌وپرورش گزارش دهند تا موضوع پیگیری شود.

مشکلی هرساله تحت عنوان لباس فرم

نظیر همین مشکل در لباس فرم مدارس هم هست. هزینه‌های هنگفت و اجبار خانواده‌ها برای تهیه لباس مدارس درحالی که فرم سال قبل دانش‌آموزان هنوز قابلیت استفاده دارد، مشکلی نیست که برای حل کردن بخواهیم شیوه‌نامه‌های آموزشی را بکوبیم و از نو دوباره بسازیم و تنها نظارت و پیگیری می‌خواهد.

در پایان باید گفت؛ چنانچه تصمیمی گرفته می‌شود، باید ابعاد کامل آن برای خانواده‌ها مشخص باشد. زودتر وارد کردن بچه‌ها به جامعه و محیط آموزشی بدون جذابیت ایران و گرفتار کردن زودهنگام خانواده‌ها در پروسه هزینه‌های آموزشی، قطعا برای مسئولین مربوطه توجیهی دارد که باید صریح و شفاف به جامعه تبیین شود.