بقای زیست بوم تالاب صالحیه در گرو تامین کافی حق آبه تالاب

محل درج سوتیتر

تالاب صالحیه تنها پهنه آبی استان البرز بود که به صورت فصلی ایامی پربار از حضور پرندگان و گردشگران و همچنین زیست بومی مناسب را برای این استان در دهه های گذشته رقم می زد در این سال ها به علت کم بارشی و خشکسالی دستخوش تغییر و دگرگونی ناخوشایند همراه با آلایندگی زیست محیطی شده است.

با وجود اینکه تالاب‌ها سهم اندکی از کل کره خاکی را به خود اختصاص می دهند اما زیست محیطی و طبیعی آنها نقش زیادی در رونق زندگی جوامع بشری دارد و طبق بررسی های علمی وجود این منابع آبی برای بقا و زندگی بیش از ۲۰ درصد از موجودات سطح زمین لازم و ضروری است.

قبل از پرداختن به وضعیت تالاب صالحیه ذکر نکاتی در خصوص وضعیت تالابی کشور ضرری است ؛به دلیل شرایط جغرافیایی و طبیعی ایران، بخش زیادی از اراضی کشور به‌صورت حوضه‌های آبخیز بسته داخلی با اقلیم خشک و نیمه خشک است، به طوری که بسیاری از تالاب‌های کشور به‌ عنوان پایین‌ترین سطح زهکش محسوب می‌شوند.

همچنین تالاب‌های ایران از نظر نوع رژیم آبی و رطوبتی با تغییرات زمانی و مکانی زیادی مواجه هستند؛ در ایران ۸۴ تالاب مهم شناخته شده وجود دارد که از این میان، ۲۲ تالاب به عنوان تالاب‌های بین‌المللی در کنوانسیون رامسر ثبت شده است.

با وجود سطح اندک تالاب‌ها در کشور، این عرصه ها نقش مهمی در تعادل زیست محیطی یا هیدروژئومورفولوژی (هیدروژئومورفولوژی یکی از شاخه های جغرافیای طبیعی است که به مطالعه اشکال ناهمواری های ناشی از عمل آب می پردازد) حوضه های آبخیز دارند.

تالاب فصلی صالحيه از پهنه هاي سيلابي استان البرز بشمارمی رود که نقش مهمي در كنترل سيلاب هاي حوضه مرکزی استان دارد.

تالاب صالحيه متعاقب ابلاغ قانون تالاب (در سال 96 ) براساس جدول شماره 1 پیوست آيين نامه جلوگيري از تخريب و آلودگي غير قابل جبران تالابها در سال 97 ثبت گرديد و از سال 1399 نیز به عنوان منطقه شکار ممنوع تحت مدیریت قرار گرفت.

محدوده تالاب صالحيه در استان البرز و تالاب اله آباد در استان قزوين از يك زيستگاه مشترك تشكيل يافته است که وسعت حريم و بستر تالاب بر اساس مطالعات وزارت نيرو بالغ بر 48 هزارهکتار مي باشد كه حدود 16 هزار هکتار آن در استان البرز و 32 هزار هكتار در استان قزوين واقع است.

– میزان حقابه دو تالاب (طبق مطالعه تعیین نیاز آبی تالاب صالحیه و اله آباد- مهندسین مشاور رويان در سال 98) در کمترین و بیشترین میزان( 260-472 میلیون متر مکعب) که این میزان وفق مساحت عرصه در استان بین (69-126)میلیون متر مکعب برآورد شده است .

طبق پیگیری این اداره کل بخشی از حقابه تالاب بطور غیر رسمی از شرکت آب منطقه ای (در فصول غیر کشاورزی) دریافت می شود که میزان آن بین 1.5 تا 2 میلیون متر مکعب(2 درصد میزان حقابه استان) برآورد می شود که 7 درصد از حقابه می بایست از استان البرز و الباقی از استان قزوین و زنجان تامین گردد که این امر تاکنون تحقق نگردیده است.

چهره پوشش گیاهی تالاب صالحیه بر اساس جریان آب، شوری و نوع خاک، به نواحی شوره زاری، مناطق با پوشش گیاهی غنی تر، نواحی با پوشش فقیر و نواحی تا حدودی بدون پوشش طبقه بندی کرد، که متاسفانه وسعت مناطق پوشش فقیر و بدون پوشش در دشت غالب است و چهره پوشش گیاهی این منطقه را متزلزل نشان می دهد.

گونه های شور باتلاقی، علف شور الوان و گز از گونه های شاخص و بومی منطقه محسوب می گردند.

حضور بیش از 110 گونه پرنده مهاجر و بومی، تعداد 26 گونه پستاندار ،2 گونه دوزیست و تعداد 27 گونه خزنده در فهرست حیات وحش محدوده تالاب صالحیه به ثبت رسیده است.

اين زيستگاه‌ به عنوان محل استراحت، تغذيه و تجديد قوا براي پرندگان در درون فلات ايران بسيار حائز اهمیت است.

انواع پرندگان مهاجر آبزي و كنار آبزي شامل غاز خاکستری ، نوک پهن، فیلوش، کله سبز ،خوتکا، چنگر ، گیلانشاه ، آنقوت ، تنجه ، درنا ، فلامینگو ،حواصیل خاکستری، اگرت، خروس کولی، انواع آبچیلک و پرندگان خشکزی شامل هوبره ، کوکر شکم سیاه ، سنقر خاکستری ، سارگپه معمولی ،دال و انواع گنجشک سانان ، پستانداران مهم منطقه شامل گرگ،کفتار، گربه وحشی روباه، شغال، گراز، تشی، سنجاب زمینی خرگوش، خزندگان شامل قورباغه معمولی و وزغ سبز و از انواع خزندگان گرزه مار یا افعی، افعی زنجانی و افعی البرزی و نیز ماهی آفیانوس در محدوده ورودی خررود( درمحدوده استان قزوین) در زیستگاههای منطقه قابل مشاهده می باشد.