چالش‌های ساختاری در طرح رایگان‌سازی حمل‌ونقل کرج؛ از عدالت اجتماعی تا بحران کمی اتوبوس 

به گزارش زمان، علیرضا رحیمی محمودآبادی درباره جزئیات طرح رایگان‌سازی دائمی حمل‌ونقل عمومی و دلایل مخالفت خود با کلیات آن اظهار کرد: رایگان‌سازی حمل‌ونقل عمومی از جمله تصمیمات کلان و راهبردی مدیریت شهری است که باید بر پایه مطالعات کارشناسی، ارزیابی‌های مالی، اجتماعی و ترافیکی اتخاذ شود.

وی با انتقاد از ابهامات قانونی در نحوه اجرا و تمدید این طرح از سوی شهرداری افزود: مدیریت شهری باید تمامی ابعاد، آثار و پیامدهای بلندمدت این تصمیم را بررسی کند و سپس نسبت به اجرای آن اقدام کند. تجربه جهانی نیز نشان می‌دهد تنها تعداد محدودی از کشورها چنین سیاستی را اجرا کرده‌اند و حتی بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته هزینه حمل‌ونقل عمومی را متناسب با قیمت تمام‌شده از شهروندان دریافت می‌کنند.

رئیس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورای اسلامی شهر کرج با اشاره به ظرفیت سامانه بلیت الکترونیک گفت: با استفاده از این سامانه می‌توان حمایت‌های هدفمند را برای گروه‌هایی مانند سالمندان، افراد دارای معلولیت، ایثارگران و سایر اقشار مشمول اعمال کرد. در حال حاضر نیز شهروندان تنها حدود یک‌سوم هزینه واقعی حمل‌ونقل را پرداخت می‌کنند و بخش عمده هزینه‌ها از سوی شهرداری و دولت تأمین می‌شود؛ درآمد حاصل از فروش بلیت نیز یکی از منابع پایدار سازمان حمل‌ونقل محسوب می‌شود.

رحیمی با اشاره به وضعیت ناوگان اتوبوسرانی کرج تصریح کرد: بخشی از اتوبوس‌ها به دلیل کمبود قطعات، تعمیرات یا مشکلات بهره‌برداری از چرخه خدمت خارج هستند. در چنین شرایطی، افزایش ناگهانی تقاضا ناشی از رایگان شدن خدمات می‌تواند فشار مضاعفی بر ناوگان وارد کرده و در نهایت موجب افزایش زمان انتظار و نارضایتی شهروندان شود.

وی همچنین با برشمردن ایرادات این طرح گفت: خروج تدریجی طرح از ماهیت حمایت اجتماعی هدفمند و تبدیل آن به ارائه امتیازات گسترده صنفی و سازمانی، نبود تفکیک تعرفه خدمات عمومی، فقدان زیرساخت‌های داده‌محور و نظام کنترل هوشمند، نبود برآورد دقیق مالی، آسیب به ناوگان تاکسیرانی، تهدید پایداری مالی سازمان حمل‌ونقل بار و مسافر، افزایش فرسودگی ناوگان، کاهش توان تعمیر و نگهداری و در نهایت افت کیفیت خدمات، از مهم‌ترین چالش‌های اجرای این طرح است.

دبیر کمیسیون فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شورای اسلامی شهر کرج در ادامه تأکید کرد: رایگان شدن حمل‌ونقل عمومی به‌تنهایی موجب کاهش قابل توجه استفاده از خودروهای شخصی نخواهد شد. به گفته وی، اگر ناوگان اتوبوسرانی از نظر تعداد، کیفیت و زمان انتظار تقویت شود، شهروندان با رغبت بیشتری از حمل‌ونقل عمومی استفاده خواهند کرد.

رحیمی خاطرنشان کرد: درآمد حاصل از فروش بلیت می‌تواند زمینه خرید حدود ۱۰ دستگاه اتوبوس در سال را فراهم کند. از سوی دیگر، با توجه به پایین بودن هزینه استفاده از خودروی شخصی در کشور، صرفاً رایگان‌سازی حمل‌ونقل عمومی نمی‌تواند تغییر محسوسی در الگوی سفر شهروندان ایجاد کند.

وی در پایان پیشنهاد کرد مدیریت شهری برای کاهش آلودگی هوا و افزایش استقبال از حمل‌ونقل عمومی، همزمان با توسعه و نوسازی ناوگان اتوبوسرانی، اجرای طرح دائمی ترافیک و مدیریت اصولی پارک حاشیه‌ای معابر را نیز در دستور کار قرار دهد.