فقدان اعتماد، مانع اصلی پیشرفت مذاکرات ایران و آمریکا

به گزارش محبوبه بیدکی خبرنگار زمان، در حالی که فضای سیاسی منطقه و عرصه دیپلماسی بار دیگر شاهد تحرکاتی برای کاهش تنش میان ایران و امریکا است، همزمان نشانه‌هایی از تردید و بی‌اعتمادی نسبت به رفتار طرف‌های مقابل نیز دیده می‌شود، از یک سو برخی مسئولان و نمایندگان مجلس بر ضرورت استفاده از مسیر مذاکره برای مدیریت بحران‌ها تأکید دارند و از سوی دیگر تجربه‌های گذشته و تداوم فشارهای اقتصادی و تحریمی، نگاه محتاطانه‌ای را در میان سیاستمداران ایرانی شکل داده است.

در چنین شرایطی، نحوه مواجهه با مذاکرات، میزان اعتماد به تعهدات طرف مقابل و چگونگی پاسخ به اقدامات فشارآمیز امریکا به یکی از محورهای مهم اظهارات نمایندگان مجلس تبدیل شده است.

مقتدایی، نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی با اشاره به روند مذاکرات و فضای شکل‌گرفته برای تفاهم میان ایران و آمریکا تأکید می کند؛تجربه گذشته نشان می‌دهد نمی‌توان چندان بر تعهدات واشنگتن حساب باز کرد.

نماینده مردم اصفهان یادآورمی‌شود؛در فضای سیاسی ایران نیز اعتماد قابل توجهی نسبت به امضا و تعهدات رؤسای جمهور آمریکا، از جمله ترامپ، وجود ندارد. این نماینده مجلس در عین حال خاطرنشان می کند؛تفاهمی که در حال شکل‌گیری است، تلاشی برای پایان دادن به تنش‌ها و خاتمه جنگ تلقی می‌شود.

به گفته وی، در مقطعی لازم بود ایران از مسیر دیپلماسی وارد عمل شود و روند مذاکرات را با در نظر گرفتن شروط و منافع خود پیش ببرد.

نایب‌رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی ادامه می دهد؛ هنوز مشخص نیست این روند در نهایت به تفاهمی پایدار و پایان واقعی جنگ منجر خواهد شد یا اینکه طرف آمریکایی بار دیگر مسیر تنش و درگیری را در پیش خواهد گرفت؛ بخش مهمی از آینده این روند به رفتار و تصمیمات طرف مقابل بستگی دارد.

مقتدایی همچنین تأکید می کند؛ جمهوری اسلامی ایران برای سناریوهای مختلف آمادگی لازم را دارد و طراحی‌های لازم در این زمینه انجام شده است، ایران همزمان با پیشبرد مسیر دیپلماسی، خود را برای شرایط احتمالی دیگر نیز آماده کرده و در دوره اخیر با سکوت نسبی تلاش شده است توانمندی‌ها و آمادگی‌های لازم تقویت شود تا در صورت لزوم، کشور بتواند از منافع و رویکرد دفاعی خود به شکل مؤثرتر دفاع کند.

در ادامه، رسولی‌نژاد، نماینده سابق مردم در مجلس یازدهم نیز می گوید؛ در حالی که مذاکرات برای رسیدن به توافق میان ایران و طرف‌های غربی ادامه دارد و فضای آتش‌بس در برخی تنش‌های منطقه‌ای برقرار است، ایالات متحده بار دیگر تحریم‌های تازه‌ای علیه ایران اعمال کرده است.

وی ادامه می دهد؛ وزارت خزانه‌داری آمریکا چهار صرافی رمزارزی ایرانی شامل نوبیتکس، والکس، بیت‌پین و رمزینکس را در فهرست تحریم‌های خود قرار داده و همزمان نام چهار نفر از مدیران و بنیان‌گذاران نوبیتکس نیز به فهرست افراد تحریم‌شده افزوده شده است.

به گفته این نماینده مجلس، تحریم ها در شرایطی صورت گرفته که طی سه ماه گذشته برخی کشورهای اروپایی نیز اقدامات مشابهی در حوزه تحریم‌ها علیه ایران انجام داده‌اند و اعمال تحریم‌های جدید در میانه مذاکرات و فضای کاهش تنش، نشان‌دهنده تداوم سیاست فشار از سوی آمریکا است.

وی بر این باور است؛ همان‌گونه که ایران در روزهای اخیر به برخی تحرکات میدانی و نظامی واکنش نشان داده و به گفته آنان توانسته برخی اقدامات طرف مقابل را خنثی کند، در حوزه اقتصادی و تحریمی نیز می‌تواند رویکردی متقابل در پیش بگیرد.

رسولی‌نژاد خاطرنشان می کند؛ یکی از گزینه‌های قابل طرح می‌تواند اعمال محدودیت‌هایی علیه برخی شرکت‌های بزرگ نفتی و نفتکش‌های وابسته به آمریکا و اروپا باشد، بر اساس این پیشنهاد، نام این شرکت‌ها می‌تواند در فهرست تحریم ایران برای عبور از تنگه هرمز قرار گیرد.

این نماینده مجلس تاکید می کند؛اعلام ممنوعیت تردد این نفتکش‌ها از تنگه هرمز حتی در صورت پرداخت عوارض یا رعایت مقررات دریایی تا زمان لغو کامل تحریم‌ها می‌تواند به‌عنوان پاسخی متقابل به سیاست‌های تحریمی غرب تلقی شود؛ رویکردی که در ادبیات سیاسی از آن با عنوان پاسخ متقابل یاد می‌شود.

در مجموع، این مواضع نشان می‌دهد در نگاه برخی نمایندگان مجلس، مسیر دیپلماسی همچنان به عنوان ابزاری برای مدیریت تنش‌ها دنبال می‌شود، اما این مسیر بدون در نظر گرفتن تجربه‌های گذشته و احتمال بدعهدی طرف مقابل نخواهد بود. از دید آنان، همزمان با پیگیری مذاکرات، ایران باید آمادگی لازم برای سناریوهای مختلف را حفظ کند؛ چه در عرصه سیاسی و چه در حوزه اقتصادی و میدانی.

بر همین اساس، گفت‌وگو می‌تواند ادامه یابد، اما در کنار آن گزینه‌های متقابل و ابزارهای فشار نیز روی میز باقی خواهد ماند تا در صورت تداوم سیاست تحریم و فشار، پاسخ متناسب داده شود.