گفتگو با دکتر خاتمی نژاد، مخترع دستگاه پیرولیز

دکتر خاتمی نژاد در خصوص فرآیند پیرولیز (Pyrolysis) گفت: این روش ، یکی از فناوری‌های مهم در مدیریت پسماند و بازیافت است که می‌تواند به کاهش آلودگی محیط زیست کمک کند.
وی با بیان اینکه پیرولیز یک فرآیند تجزیه حرارتی مواد آلی در دمای بالا و در نبود یا کمبود اکسیژن است، افزود: در این فرآیند مواد مانند پلاستیک، لاستیک، زیست‌توده یا برخی زباله‌های شهری به ترکیبات ساده‌تر تبدیل می‌شوند.

خاتمی نژاد با اشاره به اینکه معمولاً دمای پیرولیز حدود ۳۰۰ تا ۸۰۰ درجه سانتی‌گراد است، ادامه داد: در نتیجه این فرآیند سه نوع محصول به دست می‌آید: ابتدا گاز سنتزی (Syngas)شامل هیدروژن، متان و مونوکسید کربن که می‌تواند برای تولید انرژی استفاده شود، دوم روغن پیرولیز (Pyrolysis Oil)نوعی سوخت مایع که می‌تواند در برخی صنایع یا برای تولید انرژی استفاده شود و سوم کربن جامد یا بیوچار (Biochar / Carbon black) است که در کشاورزی، فیلترها یا صنایع لاستیک کاربرد دارد.

وی اظهار کرد: دستگاه‌های پیرولیز معمولاً شامل چند بخش اصلی مانند واحدپیش‌پردازش، خردکن زباله، خشک‌کن، جداکننده است.

خاتمی نژاد ادامه داد: راکتور پیرولیز مهم‌ترین قسمت دستگاه است که در این محفظه مواد در دمای بالا و بدون اکسیژن تجزیه می‌شوند و انواع مختلفی دارد مثل راکتور ثابت (Fixed bed)راکتور دوار (Rotary kiln)راکتور بستر سیال (Fluidized bed)سیستم تقطیر و خنک‌سازی که گازهای تولید شده سرد می‌شوند تا روغن پیرولیز جدا شود و گازهای قابل احتراق جمع‌آوری شوند.

این مخترع گفت: در این فرایند سیستم تصفیه گاز برای جلوگیری انتشار آلاینده‌ها به کار می‌رود که در آن از فیلترهای اسکرابرهاسیستم جذب استفاده می‌شود.

خاتمی نژاد نقش پیرولیز در حفظ محیط زیست و کاهش حجم زباله ها را بسیار موثر عنوان کرد و گفت: پیرولیز می‌تواند حجم زباله‌ها را تا حدود ۷۰ تا ۹۰ درصد کاهش داده و بسیاری از پلاستیک‌ها که با روش‌های معمول قابل بازیافت نیستند، با پیرولیز به سوخت تبدیل می‌شوند . ضمن اینکه گاز متان تولید شده از آن که موجب آلودگی خاک می‌شود در فرایند پیرولیز این مشکل برطرف می شود.

وی اظهار داشت تولید انرژی از پسماند زباله و کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در مقایسه با سوزاندن مستقیم زباله (incineration) معمولاً آلودگی کمتری تولید می‌کند . نمونه زباله‌هایی که با پیرولیز بازیافت می‌شوند, می توان به پلاستیک،لاستیک خودرو،ضایعات کشاورزی،زیست‌توده چوب، برگ، پوسته برنج، برخی پسماندهای شهری و…اشاره کرد.

خاتمی نژاد خاطر نشان کرد: اگر سیستم تصفیه مناسب نباشد ممکن است آلودگی هوا ایجاد شود. در بسیاری از کشورها از پیرولیز برای بازیافت لاستیک، پلاستیک و تولید سوخت جایگزین استفاده می‌شود و این فناوری یکی از روش‌های مهم در اقتصاد چرخشی (Circular Economy) محسوب می‌شود.

وی با تاکید بر لزوم توجه به استفاده از این دستگاه گفت: سیستم پیرولیز صنعتی معمولاً از این بخش‌ها تشکیل می‌شود: مخزن یا راکتور پیرولیز که قلب دستگاه است و جنس آن فولاد مقاوم به حرارت دمای کار حدود ۲۰۰ تا ۵۰۰ درجه سانتی‌گراد است و محیط و فرآیند تجزیه آن به این شکل است که بدون اکسیژن در این مخزن زباله‌ها تجزیه حرارتی می‌شوند . در این فرایند میتوان به جای گاز از مشعل گازوئیل هم استفاده کرد و از گاز تولید شده در فرآیند پیرولیز هم در بسیاری از کارخانه‌ها بعد از شروع فرآیند دوباره برای گرم کردن سیستم استفاده می‌شود.

خاتمی ادامه داد: سیستم کندانسور (خنک‌کننده)گازهای داغ از راکتور خارج می‌شوند و وارد لوله‌های خنک‌کننده می‌شوند در نتیجه بخار تبدیل به روغن پیرولیز شده و گازهای سبک جدا می‌شوند و روغن تولیدی در مخزن جمع‌آوری شده و می‌تواند به عنوان سوخت صنعتی یا ماده اولیه پالایش استفاده شود.

مخترع فرآیند پیرولیز تاکید کرد: علیرغم شرایط جنگی و حتی در زمان جنگ رمضان نیز تولید خود را متوقف نکرده و هیچگونه تعدیل نیرو نداشتیم و انتظار داریم نهادهای دست اندرکار بازیافت زباله با استفاده از این دستگاه در راستای حفظ محیط زیست گام های اساسی بردارند.