تلاش آمریکا برای به وجود آوردن تنگنای استراتژیک برای چین

به گزارش زمان آنلاین این در حالی است که ایالات متحده به عنوان رقیب اصلی، به طور سیستماتیک در حال مسدود کردن یا مختل کردن این مسیرها است تا جلوی ظهور کامل چین را بگیرد.

۱. مسیر دریایی جنوب (دریای چین جنوبی و اقیانوس هند)

این مسیر حیاتی‌ترین و پرحجم‌ترین مسیر تجاری چین است که بخش عمده واردات انرژی (نفت و گاز) و صادرات کالاهای چینی از آن عبور می‌کند. متأسفانه این مسیر عمدتاً تحت کنترل یا نفوذ سه متحد نزدیک آمریکا یعنی ژاپن، کره جنوبی و به ویژه هند (از طریق جزایر آندامان و نیکوبار و پایگاه‌های دریایی) و همچنین حضور سنگین ناوگان آمریکا در سنگاپور، فیلیپین و استرالیا قرار دارد. تسلط بر «تنگه مالاکا» به آمریکا این قدرت را می‌دهد که در صورت بروز تنش، جریان انرژی به سمت چین را قطع کند. این همان چیزی است که پکن از آن به عنوان «دوقطبی مالاکا» یاد می‌کند.

۲. مسیر ترانزیتی از طریق روسیه

چین امیدوار بود با تکیه بر روسیه و کریدورهای شمالی، بخشی از تجارت خود با اروپا را از راه خشکی و امن‌تر انجام دهد. اما آمریکا با تحریک و دامن زدن به جنگ اوکراین، عملاً این مسیر را ناامن و پرهزینه کرد. تحریم‌های گسترده، ناامنی راه‌ها و تخریب زیرساخت‌ها باعث شد که این کریدور که زمانی یک جایگزین استراتژیک بود، به شدت تضعیف شود و هزینه‌های لجستیکی چین افزایش یابد.

۳. مسیر اقیانوس منجمد شمالی (دروازه شمالی)

با ذوب شدن یخ‌های قطب شمال به دلیل تغییرات اقلیمی، این مسیر جدید دریایی کوتاه‌ترین راه بین آسیا و اروپا/آمریکا محسوب می‌شود. چین آن را «جاده ابریشم قطبی» نامیده و سرمایه‌گذاری سنگینی روی آن کرده است. آمریکا برای جلوگیری از تسلط چین و روسیه بر این مسیر، احتمالاً دست به اقدامات تهاجمی خواهد زد؛ از جمله فشار بر گرینلند (از طریق دانمارک) برای ایجاد پایگاه‌های نظامی بیشتر یا حتی سناریوهای دخالت مستقیم. این منطقه در آینده نزدیک به یکی از نقاط تنش اصلی تبدیل خواهد شد.

۴. جاده ابریشم از طریق دریای خزر (مسیر میانی)

این مسیر که قرار بود از آسیای مرکزی، دریای خزر و سپس قفقاز به ترکیه و اروپا برسد، یکی از مهم‌ترین شاخه‌های ابتکار « کمربند و جاده» (BRI) بود. اما با حضور و نفوذ آمریکا در مناقشه قره‌باغ (آذربایجان-ارمنستان) و تلاش برای ایجاد پایگاه یا نفوذ سیاسی در این منطقه حساس، این کریدور نیز با اختلال جدی مواجه شده است. کنترل یا بی‌ثبات‌سازی قفقاز جنوبی، عملاً راه ارتباطی مستقیم چین به اروپا از این مسیر را قطع یا بسیار پرریسک می‌کند.

 ۵. جاده ابریشم از طریق ایران

در حال حاضر، تنها مسیر نسبتاً امن و قابل اتکا برای چین که هنوز به طور کامل مسدود نشده، مسیر عبوری از خاک ایران (از شرق به غرب، از طریق بندر چابهار، راه‌آهن و کریدورهای شمال-جنوب) است. این مسیر به چین اجازه می‌دهد هم به خلیج فارس، هم به مدیترانه و هم به بازارهای مهم خاورمیانه دسترسی داشته باشد. با این حال، جنگ تحمیلی سوم به ایران، این آخرین مسیر باقی‌مانده را نیز برای چین با ریسک‌های امنیتی و عملیاتی بالایی روبرو کرده است تا پکن نتواند به راحتی از ظرفیت ژئوپلیتیک ایران استفاده کند.