محدودیت‌های چین و روسیه برای همکاری‌های گسترده نظامی و دفاعی با ایران

به گزارش زمان آنلاین این در حالیست که مبتنی‌بر داده‌های معتبر، توافق ایران با چین یک سطح پایین‌تر از معاهدات دوجانبه پکن با پاکستان و برخی کشورهای دیگر است. روسیه نیز هنوز ایران را در فهرست شرکای «رده اول»، در سطح بلاروس، هند یا حتی الجزایر قرار نداده است! هر دو توافق‌نامه، اگرچه همکاری عمیق‌تر در زمینه‌های اقتصادی، دفاعی و امنیتی، ازجمله اشتراک‌گذاری اطلاعات، آموزش، رزمایش‌های نظامی مشترک و گسترش پیوندهای «نظامی‌فنی» را تدوین کرده‌اند، فاقد هرگونه بند دفاع متقابل هستند.

به نظر می‌رسد دلایل روسیه و چین برای تردید درباره همکاری‌های گسترده نظامی و دفاعی با ایران، از جهات مهمی متفاوت است که در این مجال به آن نمی‌پردازیم. اما با توجه به محدودیت‌های روسیه که بخشی از آن، متأثر از درگیری در اوکراین است و البته خط تولید پیشرفته‌تر و متنوع‌ترِ چین، تهران، از مدت‌ها قبل، نگاهش را به پکن نیز دوخته است. نقش سنتی چین، به‌عنوان خریدار عمده نفت خام ایران، گزینه‌های جذابی را برای مبادله سلاح در برابر نفت ایجاد می‌کند. با این حال، علی‌رغم اشتیاق تهران برای برقراری ارتباط، پکن همچنان ایران را کشوری پرخطر برای سرمایه‌گذاری‌های استراتژیک و جامع‌تر تلقی می‌کند. اگرچه پکن اجازه داده است که قطعات پهپادهای دومنظوره و پیش‌سازهای موشک به تهران ارسال شود؛ همچنان تمایلی به تحویل هرگونه سخت‌افزار حیاتی که تغییردهنده قواعد بازی باشد، نشان نداده است.

درخواست‌های قبلی ایران درباره جت‌های جنگنده نیز، هرگز به مرحله قرارداد نرسید؛ به‌طوری که هرگونه فروش پدافند هوایی، احتمالاً محدود به سیستم‌های کوتاه‌بُرد خواهد بود؛ همان‌هایی که فقط در برابر پهپادها و موشک‌های کروز کارآمد هستند. سایر درخواست‌های ایران مانند سامانه دفاعی HQ-9 و موشک‌های قدرتمند ضدکشتی، مستلزم تغییر عمده در سیاست چین است. درحال حاضر، می‌توان انتظار داشت که پکن، «فعلاً» به عادت خود از سال 1978 به این سو ادامه دهد؛ عدم‌فروش سلاح به کشورهایی که تحت تحریم‌های خارجی هستند یا در تقابل مستقیم با ایالات متحده قرار دارند!