نقش آلودگی هوا در افزایش ناباروری

در حالی که نرخ رشد جمعیت ایران با روندی کاهشی مواجه شده، هم‌زمان افزایش آمار ناباروری و کاهش کیفیت هوای کلان‌شهرها، زنگ خطر تازه‌ای برای سلامت باروری به صدا درآورده است؛ موضوعی که کارشناسان آن را یکی از عوامل پنهان اما اثرگذار بر آینده جمعیت کشور می‌دانند.

اگرچه در سال‌های اخیر عوامل اقتصادی و اجتماعی به‌عنوان موانع اصلی فرزندآوری مطرح بوده‌اند، اما بررسی‌های جدید نشان می‌دهد آلودگی هوا و چالش‌های زیست‌محیطی نیز نقش مستقیم و غیرمستقیمی در کاهش سلامت باروری دارند. افزایش روزهای ناسالم در شهرهای بزرگ، نگرانی‌ها درباره اثرات این آلودگی‌ها بر باروری زنان و مردان را تشدید کرده است.

دکتر احمد وثوق ـ معاون خدمات تخصصی پژوهشگاه رویان ـ پیش‌تر اعلام کرده بود: آمار و ارقام، از مشکل ناباروری ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار زوج ایرانی حکایت می‌کند. نتایج برخی مطالعات بیانگر این است که میزان نرخ ناباروری در کشور از میانگین جهانی بالاتر است. اگرچه «مطالعات ناباوری» تمام نقاط کشور را پوشش نمی‌دهد اما با توجه به نتایج این مطالعات، نرخ ناباروری در کشور بالاتر از نرم جهانی است.

هم‌زمان با این آمار، وضعیت کیفیت هوا نیز شرایط نگران‌کننده‌ای را نشان می‌دهد. بررسی شاخص کیفیت هوا (AQI) کلان‌شهرهای کشور از ابتدای سال جاری تا هفته نخست دی‌ماه در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، حاکی از کاهش روزهای پاک و افزایش روزهای ناسالم است. طبق گزارش سازمان حفاظت محیط زیست، تهران در سال ۱۴۰۴ تنها ۶ روز هوای پاک داشته و تعداد روزهای قابل قبول نیز از ۱۷۶ روز در سال ۱۴۰۳ به ۱۳۲ روز کاهش یافته است؛ آماری که از افت محسوس کیفیت هوا حکایت دارد.

این شرایط در حالی رقم می‌خورد که سیاست‌گذاران جمعیتی بر افزایش نرخ فرزندآوری تأکید دارند، اما واقعیت زیست‌محیطی کلان‌شهرها می‌تواند این سیاست‌ها را با چالش جدی مواجه کند. افزایش آلودگی هوا به‌عنوان یک تهدید خاموش، سلامت باروری را تحت تأثیر قرار داده و می‌تواند روند ناباروری را تشدید کند.

در همین زمینه، مرضیه وحیددستجردی ـ دبیر ستاد ملی جمعیت و متخصص زنان و زایمان می‌گوید: امروز در سطح جهانی این موضوع به‌عنوان یک مبحث کاملاً شناخته‌شده مطرح است که آلودگی‌های زیست‌محیطی بر سلامت باروری تأثیرگذار است و تاثیر آن در مردان، بیشتر از زنان است و به شدت مردان در این موضوع آسیب‌پذیرند.

وی ادامه می‌دهد:آلودگی هوا در زنان نیز می‌تواند بر فرآیند تخمک‌گذاری اثر بگذارد، اما در مردان آسیب‌پذیری به‌مراتب بالاتر است.

دبیر ستاد ملی جمعیت با تأکید بر ضرورت اقدامات جدی‌تر، ابراز امیدواری می‌کند که مسئولان با برنامه‌ریزی مؤثر، کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی و پیامدهای آن بر سلامت باروری را در اولویت قرار دهند.

راضیه مهدیخانی