جنجال اینترنت‌های سفید با به‌روزرسانی توئیتر؛ مردم فیلتر، مسئولان آزاد

به گزارش خبرنگار زمان آنلایت شبکه اجتماعی X (توییتر) در تازه‌ترین به‌روزرسانی خود، یک ویژگی و کیفیت را روی اکانت شخصی افراد نمایان می‌سازد که بر ما روشن نیست این ویژگی با چه هدفی اعمال شده؛ اما به هر دلیلی که بوده، در کشور ما باعث بروز جنجال و گرفتاری‌های فراوانی شده است. این ویژگی جدید آشکار می‌سازد که اکانت فرد، به سرور کدام کشور متصل است. به زبان ساده باید گفت اگر در اکانت‌های ایرانی، در این قسمت نام یک کشور بیگانه را ببینیم، مشخص است که این اکانت از فیلترشکن استفاده می‌کند و برای ورود به توییتر که در ایران محدودیت دسترسی دارد، مثلا به سرور کشور آلمان متصل است. اما اگر در این قسمت نام کشور ایران دیده شود، یعنی اینترنت فرد به اصطلاح سفید است. یعنی فیلتر نیست. این موضوع شاید درباره افراد عادی خیلی حساسیت‌زا نباشد، اما واضح است که با اضافه شدن این ویژگی، همه به سراغ اکانت چهره‌های مشهور رفتند تا ببینند چه خبر است.

اینکه مسئولین کشور اینترنت سفید دارند، اگرچه قابل پذیرش نیست، اما چیزی است که همه ما می‌دانیم. با این حال مخالفت‌های افسارگسیخته با دسترسی آزاد به اینترنت توسط برخی چهره‌ها، این گمان را در ذهن می‌آورد که اگر اینترنت بدون فیلتر به این افراد تقدیم هم بشود، بلافاصله شکایت کرده و می‌گویند نمی‌خواهیم.

اینترنت سفید چهره های مشهور از سیاستمدار تا مجدی سیما

مثلا در این به‌روزرسانی تازه توییتر مشخص شد اینترنت حمید رسایی، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی فیلتر نیست. او در مناظره خود با جلال رشیدی کوچی، نماینده سابق مردم فارس در مجلس که در بستر تلویزیون اینترنتی همشهری برگزار شد، چندین‌بار به صراحت اعلام کرده بود که اینترنتش سفید نیست. و حال چرا چنین ادعایی کرد؟ چون از مخالفان سرسخت رفع فیلترینگ است.

اینترنت سعید جلیلی و امیرحسین ثابتی نیز سفید دیده شد. از چهره‌های غیر سیاسی، اینترنت سفید المیرا شریفی مقدم و صفحه صرافی نوبیتکس، از دیگر مواردی بود که توجه کاربران فضای مجازی را به خود جلب کرد.

برعکس این اتفاق هم قابل مشاهده بود؛ مثلا با این به‌روزرسانی عیان شد که اینترنت یوسف پزشکیان، فرزند رئیس‌جمهور فیلتر است و همچون مردم عادی از فیلترشکن استفاده می‌کند. فیلتر بودن اینترنت علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز جالب بود.

دولت ورود خواهد کرد

به دنبال این حرف‌و‌حدیث‌ها، علی احمدنیا، رئیس امور اطلاع رسانی دولت در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد:  «دولت چهاردهم در مورد خط سفید که از دولت‌های گذشته شکل گرفته بود بازنگری جدی خواهد کرد.»

بررسی حساب کاربری علی احمدنیا نشان می‌دهد که خود او نیز از اینترنت بدون فیلتر یا خط سفید استفاده می‌کند. او چند دقیقه بعد از اعلام این خبر و در پاسخ به کاربران پلتفرم ایکس، اعلام کرد که از زمان دولت روحانی و در دوره وزارت آذری جهرمی، به‌عنوان مدیرمسئول رسانه از خط سفید برخوردار بوده و درخواست اعلام عمومی صاحبان خط سفید را داشته است.

صدای بهارستانی‌ها هم درآمد

مجلسی‌ها هم بی‌کار ننشستند. نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جریان جلسه علنی مجلس، گزارش کمیسیون صنایع و معادن در خصوص تصویب تحقیق و تفحص از عملکرد سامانه‌های مدیریت گذرگاه داده‌های کشور و مقابله با ابزارهای حاکمیت گریز (فیلترشکن‌ها) را بررسی کرده و در نهایت با این درخواست تحقیق و تفحص موافقت کردند.

محورهای این تحقیق و تفحص به شرح زیر است:

۱. نسبت ترافیک مصرفی داخلی به مصرف خارجی به چه میزان است؟چه برنامه‌ای برای افزایش سهم ترافیک داخلی از کل ترافیک مصرفی کشور و تحقق هدف ۷۰ درصد ترافیک داخلی دارید؟

۲. با توجه به مصوبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۶ شورای عالی فضای مجازی چه میزان از داده‌های شهروندان ایرانی در اختیار سکوهای خارجی قرار گرفته و می‌گیرد؟ چه میزان از داده‌ها و اطلاعات سکوهای خارجی در فضای شبکه ملی اطلاعات ذخیره و میزبانی می‌شود؟ چه نامی برای حکمرانی مناسب کلان داده‌ها انجام داده‌اید؟

۳. داده‌ها و اطلاعات رمز شده توسط ابزارها و سکوهای خارجی که غیر قابل نظارت توسط مراجع ذی‌صلاح است عمدتاً به ترتیب حجم داده توسط کدام سامانه‌ها و نرم‌افزارها تبادل می‌شود؟

۴. چه تدابیری از سوی دستگاه‌های حاکمیت دولتی برای حفاظت از داده‌ها و اطلاعات شهروندان ایرانی و جلوگیری از بهره‌برداری و سوءاستفاده دشمنان اجرا می‌شود؟

۵. چه اشخاص حقیقی و حقوقی در فروش در فروش ابزارهای مختلف حاکم بعد دور زدن سامانه‌های امنیت داده از قبیل نرم‌افزارهای موسوم به فیلترشکن و وی پی ان‌ها ذینفع هستند؟

۶. با توجه به اعلام بعضی مقامات ارشد دولتی مبنی بر گردش مالی ۲۰ الی ۵۰ همتی فیلترشکن فروشی سهم درآمد چگونه است؟ طرف‌های ذینفع فوق چه کسانی هستند و این مبلغ در جیب کدام اشخاص حقیقی یا حقوقی می‌رود؟ چه اقداماتی برای مقابله با چنین تجارت زیرزمینی که ضرر آن به مردم می‌رسد انجام شده است؟

۷. مبنای قیمت گذاری ترافیک و پهنای باند اینترنت برای مردم به عنوان مصرف کننده نهایی چیست؟ مردم تا کجا هزینه‌های ناشی از عدم مدیریت بهینه شبکه را باید بپردازند؟

۸. دستگاه‌های همکار و ناظر در تبادل داده کشور چه نظارتی در حفظ داده در این فضای فیلترشکن فروشی دارند؟

۹. با تخلفات اشخاص و ماموران دولتی ذینفع در مافیای فروش فیلترشکن چه برخوردی صورت گرفته است؟

۱۰. برای حفظ سلامت و امنیت روانی کودکان در فضای مجازی و کمک والدین جهت نظارت بر مصرف صحیح داده‌های اینترنتی و کاهش هزینه‌های خانوارها در بهره‌گیری سالم و مفید از اینترنت چه اقدامی انجام داده‌اید؟

۱۱. با توجه به اینکه استفاده فراگیر از ابزارهای حاکمیت گریز منجر به ایجاد دسترسی سکوهای خارجی به داده‌ها و اطلاعات شهروندان ایرانی و نقض حریم شخصی شهروندان موجب بروز تهدیدات امنیت ملی شده است؛ برای مقابله با فیلترشکن‌های خارجی چه اقداماتی انجام داده‌اید؟

آذری جهرمی: تک‌خوری نکنید!

محمدجواد آذری جهرمی وزیر سابق ارتباطات با انتشار متنی در کانال تلگرامی خود به موضوع اینترنت طبقاتی واکنش نشان داد. او با لحنی کنایه‌آمیز از دارندگان اینترنت سفید خواست تا دسترسی خود را با مردم به اشتراک بگذارند.

خاطره‌ آذری جهرمی از ایده عزت‌الله ضرغامی درباره اینترنت بدون فیلتر

جهرمی به خاطره‌ای از دولت قبل اشاره کرد. زمانی که عزت‌الله ضرغامی پیشنهاد ارائه سیم‌کارت بدون فیلتر به گردشگران را مطرح کرده بود. آذری جهرمی می‌گوید در آن زمان از این طرح حمایت کرده بود. استدلال او این بود که اگر میلیون‌ها سیم‌کارت بدون محدودیت دست اتباع یا گردشگران باشد با هات‌اسپات کردن آن‌ها عملا بساط فیلترینگ برچیده می‌شود. او معتقد است ضرغامی شاید ناخودآگاه راهکار عملیاتی واقعی رفع فیلترینگ را پیدا کرده بود.

بخش جالب‌تر یادداشت جهرمی توصیه او به صاحبان فعلی اینترنت‌های خاص است. او خطاب به کسانی که دسترسی بدون محدودیت دارند گفت که این نعمت را برای خود نگه ندارند. جهرمی با ادبیاتی طنزآمیز نوشت تک‌خوری نکنید و اینترنت خود را هات‌‌اسپات کنید که این کار به خیر و ثواب نزدیک‌تر است. این کنایه تند به وجود تبعیض در دسترسی به اینترنت آزاد اشاره دارد که صدای بسیاری از کاربران را درآورده است.

یا همه یا هیچکس

کلیات این اتفاق بار دیگر خشم عمومی بابت تداوم عدم دسترسی به اینترنت را برانگیخت. همچنین کمپینی به عنوان «خط 90 میلیون ایرانی را سفید کنید» به راه افتاده است. به راستی نمی‌دانیم علت این همه تعلل در عدم آزادسازی فضای مجازی چیست اما گمان می‌کنیم اگر قرار به یکدست‌سازی هم باشد، حاکمیت اینترنت‌های سفید را فیلتر می‌کند نه اینکه فیلترها را سفید کند. اینترنت بدون محدودیت زمانی به مردم داده می‌شود که دیگر مطالبات جامعه با این دغدغه‌ها کیلومترها فاصله گرفته و خدمت و امتیازی برای حاکمیت محسوب نمی‌شود.