شروع دوباره آلودگی هوا و راه‌کارهای بی‌نتیجه؛ هرنفس، یک قدم نزدیکتر به بیماری

به گزارش زمان آنلاین هوا آلوده می‌شود، جنس آلایندگی نیز هرسال با سال گذشته متفاوت است. هرسال هم از سال گذشته رو به بدتری می‌رود. یک سال گلو را خشک و سرفه را زیاد می‌کند، یک سال در گلو حس چرب بودن ایجاد می‌کند، یک سال مه است، یک سال گردوغبار است و … . در پی این آلودگی‌ها هم چشم جامعه به اخبار رسمی است که تعطیلی‌ها به چه شکل هستند؛ تعطیلی‌هایی که کوچک‌ترین تاثیری در بهبود شرایط ندارند. اگر مدارس تعطیل شوند، خانواده‌ها گرفتار می‌شوند. اگر ادارات و دانشگاه‌ها هم تعطیل شوند، جاده‌ها شلوغ می‌شوند. در پی آن مضرات معطل ماندن اقتصاد را هم نادیده می‌گیریم. طرح زوج‌وفرد هم که همگان شاهد هستیم هیچ تاثیر محسوسی در کم شدن بار ترافیکی کشور ندارد و این دور باطل پس از اتمام، ساکن می‌شود تا سال بعد که قرار است باز هم شاهد آغازش باشیم.

آلودگی هوای امسال چند ویژگی عمده داشت؛ نخست اینکه تصاویری در فضای مجازی منتشر شد که به شایعاتی دامن زد. مثلاً فیلم‌هایی دست‌به‌دست می‌شد که در آن ریزتراشه‌هایی در هوا نشان داده می‌شدند و بعضی هم انتشار آن را به جنگ ۱۲روزه ربط می‌دادند و می‌گفتند انفجار نقاط حساس کشور باعث شده که اجرامی در هوا پراکنده باشند، شایعاتی که توسط مراجع ذی‌ربط مدام تکذیب می‌شدند اما مسئله اینجاست که هوای به شدت آلوده روزبه‌روز روند بدتری را طی می‌کند به‌طوری که آلوده کردن هوای شمال کشور هنری است که امروز ما به آن دست پیدا کرده‌ایم.

گزاره شهرهای صنعتی با آلودگی هوا دست‌وپنجه نرم می‌کنند و این طبیعی است و در تمام شهرهای بزرگ دنیا این شرایط هست هم بسیار غیرمنطقی و اشتباه است چراکه چندین بار شاهد بوده‌ایم که مثلا تهران در صدر آلوده‌ترین شهرهای جهان قرار گرفته و یک عنوان نخستینِ باعث شرمساری را برای کشورمان به ارمغان آورده است. پس در تمام دنیا هم اینگونه نیست و پیش آمده که ما از همه دنیا بدتر باشیم و امروز که همه دلایل آلودگی هوا را می‌دانند، مشخص نیست که تا چه زمانی باید نظاره‌گر آلوده‌تر شدن هوا و تعطیلی‌های پی‌درپی، آسیب فراوان به اقتصاد و سردرگمی مردم، معطر ماندن کار و تحصیل و از همه مهم‌تر بیمار شدن افراد و گرفتاری‌شان با مشکلات آلودگی هوا باشیم.

طرح زوج‌وفرد؛ همان همیشگی

همزمان با آلودگی‌های هوا، مصادف با تعطیل کردن کشور، طرح زوج‌و‌فرد هم اجرا می‌شود. در این آلودگی جاری هم کارگروه اضطرار آلودگی هوای پایتخت اعلام کرد طرح زوج‌وفرد از درب منازل اجرا خواهد شد.

رئیس مرکز اطلاع‌رسانی پلیس راهور تهران بزرگ اعلام کرد که متخلفان این طرح مشمول جریمه ۲۰۰ هزار تومانی خواهند شد و پلیس ضمن برخورد جدی با خودروهای دودزا، معاینه فنی وسایل نقلیه دارای نقص فنی را نیز ابطال خواهد کرد.

سرهنگ علی‌اصغر شریفی همچنین اعلام کرد: با توجه به اعلام کارگروه اضطرار آلودگی هوا، طرح زوج‌وفرد تا چهارشنبه ۵ آذرماه از درب منازل اجرا می‌شود و پلیس ضمن اعمال قانونی ۲۰۰هزارتومانی برای متخلفان، با خودروهای دودزا نیز برخورد جدی خواهد داشت.

او تأکید کرد که وسایل نقلیه دودزا که دچار نقص فنی باشند، علاوه بر جریمه، با ابطال معاینه فنی نیز روبه‌رو خواهند شد. این اقدامات با هدف کاهش آلودگی هوا و افزایش پایداری محیط زیست در روزهای پیش رو صورت می‌گیرد.

پاک‌ترین شهر ایران هم آلوده شد

بعد از شهرهای صنعتی و کلانشهرها که بدلیل آلودگی شدید هوا شرایط عجیبی را در فصل پاییز سپری می‌کنند، شهر سیلوانا از توابع ارومیه که به شهر پراکسیژن با آب و هوای پاک شهره دارد نیز با آلودگی شدید هوا مواجه شد.

این شهر که بدون کارخانه صنعتی و در نزدیک مرز ایران و ترکیه قراردارد هم اکنون شرایط عجیبی را سپری می‌کند و انتشار فیلم‌هایش در فضای مجازی باعث تکدر خاطر عمومی شده است.

وعده‌های روی کاغذ

اظهارات مسئولان هم همچون همیشه جالب و بدون پشتوانه علمی است. مثلا علیرضا زاکانی، شهردار تهران مرداد سال‌جاری گفته بود: طبق آمار رسمی، خودروهای شخصی و موتورسیکلت‌ها ۵۸ درصد سهم آلودگی هوای تهران را به خود اختصاص می‌دهند. این نتیجه کم‌کاری در توسعه حمل‌ونقل عمومی در سال‌های گذشته است. با این حال ما امروز در مسیر تحول هستیم.

وی افزود: چهار سال پیش تنها ۸۶۰ اتوبوس در حال فعالیت در تهران وجود داشت اما اکنون بیش از ۱۷۰۰ دستگاه جدید به این ناوگان افزوده شده و قرارداد خرید بیش از ۵ هزار دستگاه دیگر نیز بسته شده است. در حوزه مترو هم پروژه‌های توسعه خطوط در حال اجراست. تجربه موفق شهر پکن نشان می‌دهد که می‌توان با برنامه‌ریزی دقیق، آلودگی شدید هوا را ظرف چند سال مهار کرد و این هدف در تهران نیز دست‌یافتنی است.

اکنون می‌توان پرسید که نتیجه چه شد و پس چرا روزبه‌روز شرایط بدتری را از سر می‌گذرانیم؟

جان انسان، بازیچه آلودگی هوا

مازوت‌سوزی، خودروهای تک‌سرنشین و مشکلات راهنمایی‌ورانندگی، استفاده کردن از سوخت‌های بی‌کیفیت و عدم توانمندی در بارورسازی ابرها، تنها نمونه‌هایی از دلایل آلودگی هواست که اگر یک بار حل بشود این همه تعطیلی آسیب‌زا را شاهد نخواهیم بود و رکوردهای عجیب‌وغریب ثبت نخواهد شد. آمار تکان‌دهنده‌ای که به آن کم‌توجهی فراوان شده است، آن است که طبق گزارش‌های رسمی، در سال ۱۴۰۳، بیش از ۳۰ هزار نفر در ایران به دلیل آلودگی هوا جان خود را از دست دادند. این رقم به‌معنای آن است که به‌طور میانگین، هر ۱۷ دقیقه یک نفر در کشور قربانی آلودگی هوا می‌شود. این برآورد با تقسیم تعداد کل مرگ‌ومیرهای سالانه (۳۰٬۰۰۰ نفر) بر تعداد دقایق یک سال (۵۲۵٬۶۰۰ دقیقه) به دست می‌آید که حاصل آن رقمی حدود هر ۱۷ دقیقه برای یک مورد مرگ است.

این رقم نسبت به سال ۱۴۰۲ که حدود ۲۶ هزار نفر بود، افزایش قابل‌توجهی را نشان می‌دهد. هیچ ‌نمی‌دانیم این آمار باید چند نفر در هر چند دقیقه باشد که مسئولان از تعطیل کردن اینجا و آنجا دست بردارند و به فکر یک راه‌حل ماندگارتر باشند.