سرمایه مردم بازیچه ابلاغ و دستورالعمل؛ تلاش برای جلوگیری از “خالی فروشی”

به گزارش خبرنگار زمان آنلاین نوسانات قیمت طلا، می‌تواند برای هر سرمایه‌گذاری جذاب باشد. صاحبان سرمایه‌ای که گمان می‌برند می‌توانند تحرکات و عوامل افزایش یا کاهش قیمت طلا را پیش‌بینی کنند، معمولا به این بازار ورود می‌کنند اما از آنجایی که ساختارهای اقتصادی ایران ضعیف و شکننده است و با علم دقیق هم نمی‌توان آینده‌ای ثابت و قابل اتکا برای بازارها پیش‌بینی کرد، معمولا این سرمایه‌گذاری‌ها با شکست مواجه می‌شوند. متولیان اقتصادی و دولتی در این میان تنها راه هشدار و انذار برای ورود به این بازارها را پیش گرفته‌اند و نسبت به آینده نامعلوم این مسیر تذکر می‌دهند و کسی نیست طرح سوال کند که چرا باید وضع بازارهای سرمایه این اندازه بی‌ثبات و غیرقابل اعتماد باشد؟

از اتفاقاتی که کنترل سود و زیان سرمایه‌گذاران را مشکل‌تر کرد، راه افتادن پلتفرم‌های آنلاین خریدوفروش طلاست. تبلیغات جذابی چون خرید طلا با صدهزار تومان و تحویل فیزیکی طلا، باعث می‌شوند کاربر گمان کند که حتی به فرض دروغ بودن وعده وعیدها، آسیبی که از لحاظ مادی دیده است اندک است. درحالی که اولا متضرر فقط یک نفر نیست و تجمیع این مبالغ اندک باعث ضررهای جبران‌ناپذیر می‌شود و دوما هستند سرمایه‌گذارانی که به صرف اعتماد، مبالغ بالاتری را به حساب این پلتفرم‌ها می‌ریزند. از مطالبات مهم این حوزه هم همواره ورود دولت و روشنگری عرصه این خریدوفروش است.

آمار تکان‌دهنده 500 پلتفرم غیرقانونی

محمد کشتی آرای، عضو هیات رئیسه کمیسیون تخصصی طلا و جواهر اتاق اصناف ایران، بیان کرد که طی یک سال گذشته بیش از ۵۰۰ پلتفرم و وب‌سایت فعال در زمینه خرید و فروش طلای آب‌شده شناسایی شدند که به «خالی‌فروشی» طلا می‌پرداختند. این پلتفرم‌ها وجه دریافت کردند، اما هیچ گونه طلای واقعی یا پشتوانه‌ای برای فروش در اختیار نداشتند.

وی تأکید کرد که واحد‌های صنفی دارای مجوز کسب می‌توانند در فضای مجازی فعالیت کنند، اما پلتفرم‌های فروش آنلاین باید به میزان طلای فروخته‌شده، دارای پشتوانه فیزیکی باشند. برای مثال بانک مرکزی اعلام کرده است که این پلتفرم‌ها باید معادل مقداری که قصد فروش آن را دارند، طلا در بانک ذخیره کنند و در سامانه تجارت ثبت کنند.

آمار توقیف 500 پلتفرم غیرمجاز به همان اندازه که باعث خوشحالی است، تکان‌دهنده است. 500 شخص یا نهاد بدون طی مراحل قانونی برنامه کاربردی‌ای تاسیس کرده‌اند که علنی در حال کلاهبرداری بوده است؛ این اتفاق کمی اعتماد به باقی سایت‌ها و اپلیکیشن‌ها را دشوار خواهد کرد.

ورود دیرهنگام بانک مرکزی

رئیس کل بانک مرکزی در جلسه با فعالان عرصه «اقتصاد دیجیتال و فین تکL، خطوط قرمز فعالیت پلتفرم‌های طلا را اینگونه اعلام کرده که این خطر قرمزها شامل رعایت قوانین پولشویی، مقابله با سوداگری و جلوگیری از خروج سرمایه، شفافیت در عملیات تسویه و داشتن پشتوانه فیزیکی برای فروش می‌شود.

بانک مرکزی تاکید دارد فعالیت پلتفرم‌ها نباید کارکرد سپرده‌پذیری داشته باشند و منابع مالی جذب‌ شده باید در بانک مشخص و شفاف نگهداری شوند.

به گفته رئیس کل بانک مرکزی، این پلتفرم ها نباید کارکرد سپرده پذیری مبتنی بر طلا داشته باشند بلکه باید معامله کنند. همچنین باید میزان طلایی را که می فروشند در اختیار داشته باشند نه آنکه ابتدا بفروشند بعد آنرا بخرند؛ این رویکرد هم اشکال شرعی و هم اشکال قانونی دارد.
فرزین همچینین اعلام کرده که باید تکلیف منابع مالی جذب شده از سوی پلتفرم های طلا در یک بانک مشخص باشد تا در صورت ورشکستگی و یا متواری شدن گردانندگان پلتفرم پول مردم محفوظ باشد. ضمن اینکه شفافیت در عملیات تسویه پلتفرم ها از دیگر موارد مورد تاکید بانک مرکزی است.
وی با اشاره به درخواست فعالان پلتفرم طلا برای فعالیت ۲۴ ساعته در تمامی ایام هفته گفت: این حوزه نیز باید مانند تمامی بازارها آغاز و پایان مشخصی داشته باشد و برای چنین درخواستی باید کار کارشناسی صورت گیرد.

مهلت 50‌روزه‌ای که چندین‌ماه طول کشید

بهمن‌ماه سال گذشته، عبدالناصر همتی وزیر اقتصاد وقت ضمن ابلاغ مصوبات هشتاد و پنجمین نشست هیات مقررات زدایی و بهبود محیط کسب کار از وزارت صنعت و معدن خواست ظرف ۵۰ روز پلتفرم‌های معاملات آنلاین طلا را تعیین تکلیف کند.

طبق این ابلاغیه که به امضای عبدالناصر همتی رسید، وزارت صمت مکلف شد با رعایت تشریفات قانونی و اخذ نظرات بازیگران و ذینفعان این حوزه، ظرف مدت ۵۰ روز دستورالعمل صدور مجوز سامانه معاملات آنلاین طلای آب شده و مصنوعات طلا و جواهر» را تدوین و برای تصویب در هیأت مقررات زدایی و بهبود محیط کسب و کار به دبیرخانه هیأت ارسال کند.

حال نکته اینجاست که این 500 پلتفرم توقیف شده، پس از گذشت نزدیک به یک‌سال از این خط‌ونشان 50روزه توقیف شده‌اند. نگرانی برای اینکه سیاست‌گذاری امروز فرزین هم جزو خاطرات شود، با این شرایط کاملا طبیعی است.

وقتی بیلبوردهای کشور صحنه تبلیغ این پلتفرم‌های از ناکجا شده‌اند، وقتی افراد مشهور به تبلیغ آن‌ها ورود می‌کنند، وقتی تذکرات و خط‌ونشان متولیان امر تاثیر محسوسی نمی‌گذارد و از همه مهم‌تر وقتی شرایط اقتصادی کشور در بی‌ثباتی مطلق است، خیلی نمی‌توان به ابلاغ‌ها و دستورالعمل‌ها دل بست. روزی که برای اولین‌بار ایده بستر فروش آنلاین طلا مطرح شد، باید یک ایست محکم در برابر آن افراشته می‌شد. امروز که مثل خیلی از رویکردهایمان صبر کرده‌ایم که پدیده‌ای به زندگیمان وارد شود و امنیت اقتصادی‌مان را نشانه بگیرد، با وضع قوانین و مقررات نمی‌توان انتظار بهبود موثری داشت.