تمرکز بر فرهنگ‌سازی در مدارس ناایمن

به گزارش خبرنگار زمان آنلاین از موضوعات مهمی که دولت چهاردهم که از ابتدای شروع به کار خود همواره بر آن تاکید داشته است، احیای روش‌های آموزشی و رسیدگی جدی به آینده‌سازان کشور است. یکی از ماندگارترین قاب‌های پزشکیان هم حضور او در بنایی و پوشیدن لباس کارگری بود که اتفاقا بسیار پربازدید هم شد؛ لباسی که برای ساخت محیط‌های آموزشی پوشیده بود.

ایدئولوژی پزشکیان آن است که اگر نسل امروز را درست، اصولی و با حفظ شان و احترام پرورش دهیم، خواهیم توانست اصول و ارزش‌های مدنظر خود را هم به آنان آموزش دهیم؛ تفکری درست، موثر و آرمانی که اگر به واقعیت برسد، نیمی از بحران‌های اجتماعی ایران چون فرار نخبگان، شکاف‌های فرهنگی، عدم شایسته‌سالاری و … را حل خواهد کرد. اما در این خصوص ذکر یک نکته حائز اهمیت است و آن هم اینکه در یک کشور در حال توسعه، تمرکز بر احیای روش‌های آموزشی و شروع ناگهانی این اقدامات، شبیه این است که چند مرحله یک بازی را حل نکنیم و سراغ مراحل بالا برویم. بدیهی است وقتی به انتهای بازی برسیم، آنچه در طول مسیر نصفه‌ونیمه رها کرده‌ بودیم گریبانمان را خواهد گرفت.

درخصوص آموزش و تعلیم در ایران، توجه نکردن به امور زیرساختی و ناگهان سراغ ساختارهای فکری دانش‌آموزان رفتن، شاید پاک کردن صورت مسائل است. درست که دولت چهاردهم می‌خواهد مدرسه بسازد و می‌سازد، اما آمار و واقعیت‌هایی که درخصوص سازه‌ها و ایمنی مدارس از پیش‌ساخته می‌شنویم‌ (حتی مدارس نامی و ساختمان‌هایی که گمان نمی‌رود دچار اشکال باشند) باعث می‌شود به این باور برسیم که باید فعلا تفکر و فرهنگ‌سازی را رها کرد، ابتدا یک زمینه و محیط آموزشی در شان دانش‌آموزان ساخت و بعد خوراک فکری آنان را آماده کرد.

تکان‌دهنده به روایت آمار

معاون پیشگیری سازمان آتش‌نشانی تهران از عقب‌ماندگی شدید مدارس در حوزه ایمنی خبر داد و گفت: «از میان بیش از ۶۴۲۰ مدرسه و مهدکودک پایتخت، تنها سه مورد موفق به دریافت تأییدیه نهایی ایمنی شده‌اند.»

کامران عبدولی دلیل اصلی این وضعیت را کمبود اعتبار و بی‌توجهی به دستورالعمل‌های ایمنی دانست و افزود: «مدارس نسبت به سایر ساختمان‌ها در زمینه ایمنی عقب‌تر هستند و پیشرفت چندانی نداشته‌اند.»

وی با اشاره به اینکه سازمان آتش‌نشانی بارها مدارس را بازدید کرده و اخطارهای لازم را داده، گفت تاکنون ۴۳ پرونده برای ارتقای ایمنی تشکیل شده اما فقط سه مورد به نتیجه رسیده است. عبدولی تأکید کرد: «اجرای اقدامات ایمنی می‌تواند مرحله‌ای انجام شود و سازمان آماده ارائه دستورالعمل فازبندی است.»

به گفته او، از میان مدارس تهران ۲۹۱۳ واحد غیردولتی و ۳۱۲۹ واحد دولتی‌اند و بسیاری از حوادث رخ‌داده در مدارس ناشی از اتصالی برق، بخاری‌های غیراستاندارد و تجهیزات ناایمن بوده است. وی افزود: «نصب سیستم‌های اعلام حریق در مدارس چندطبقه می‌تواند نقش مهمی در کنترل آتش داشته باشد.»

عبدولی از اجرای طرح پایلوت آموزش ایمنی در منطقه ۱۰ خبر داد اما گفت هنوز پیشرفت محسوسی حاصل نشده است. او تأکید کرد: «هزینه ارتقای ایمنی مدارس نسبت به سایر ساختمان‌ها کمتر است و تنها نیازمند اراده و همکاری نهادهاست.»

معاون پیشگیری سازمان آتش‌نشانی همچنین از تفاهم‌نامه سه‌جانبه با آموزش و پرورش و سازمان نوسازی مدارس برای ارتقای ایمنی خبر داد و یادآور شد که ساختمان‌های جدید آموزشی باید قبل از بهره‌برداری، از نظر ایمنی بررسی شوند.

وی در پایان درباره سایر مراکز آموزشی و خوابگاه‌ها هشدار داد: «برخی از این مراکز در ساختمان‌هایی با کاربری تغییر یافته فعالیت می‌کنند که در زمان بحران می‌تواند خطرات جدی ایجاد کند.»

عبدولی تأکید کرد: «رفع مشکلات ایمنی و همکاری جدی نهادها برای جلوگیری از حوادث احتمالی ضروری است.»

هشدارهای همیشگی آتش‌نشانی

این آمارها برای امروز هم نیستند. این هشدارها پیشینه قدیمی دارند. سال گذشته قدرت‌الله محمدی، رئیس سازمان آتش نشانی در خصوص وضعیت ایمنی مدارس، اظهار کرد: «سازمان آتش نشانی مسئول صیانت از جان و مال محدوده جغرافیایی شهر تهران است و به همین منظور مراکز درمانی، مراکز تجاری و پاساژها، مدارس در اولویت سازمان قرار گرفته‌اند.»

وی ضمن گلایه از شهروندان و مسئولین مربوطه گفت: «متأسفانه هیچیک از مدارس جهت ایمن‌سازی سازه خود به آتش نشانی مراجعه نکرده‌اند و حتی یک نامه از طرف آنها صادر نشده و این موضوع باید به اجبار و پیگیری سازمان آتش نشانی صورت گیرد.»

محمدی بیان کرد: «بر اساس آمار به دست آمده، تاکنون ۴ هزار و ۵۳۸ مدرسه دولتی و غیر دولتی در شهر تهران و جغرافیایی تحت پوشش ما وجود دارد که نزدیک به ۳ هزار و ۸۲۰ مدرسه را بازدید کرده‌ام که برای تمامی مدارس دستورالعمل صادر شده است.»

وی عنوان کرد: «از این تعداد ۱۵۳۴ مهد کودک و ۱۷۲ مدرسه استثنایی در شهر تهران وجود دارد که مجدد حساسیت ما بیشتر از بقیه مدارس رده‌های مختلف است.»

رئیس سازمان آتش نشانی تهران اظهار کرد: «تاکنون ۴۳ تا پرونده برای مدارس ناایمن تشکیل شده است که تنها ۳ مدرسه تاییدیه نهایی سازمان را دریافت کرده‌اند و وضعیت بقیه مدارس در همان اخطارهایی است که صادر شده است؛ در حقیقت شاید مدرسه نوسازی در استان تهران وجود داشته باشد که مراحل ایمن‌سازی را طی کرده اما تاکنون فقط ۳ مدرسه تاییدیه سازمان آتش نشانی را دریافت کرده‌اند.»

وقتی سازمان مدیریت بحران وارد می‌شود

علی نصیری، رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران از تعیین‌تکلیف ۹۶ درصد خسارات خودروها و لوازم مردم و ترمیم بیش از ۹۹ درصد شیشه‌های آسیب‌دیده در جریان جنگ ۱۲ روزه خبر داد و گفت: «بخش عمده اسکان و اجاره‌ها نیز انجام شده و خدمات روانشناسی برای کاهش آسیب‌های روحی خانواده‌ها ارائه شد.»

نصیری با اشاره به فعالیت ۱۰۵ دستگاه در قالب ۱۵ کارگروه مدیریت بحران گفت: «پایگاه‌های مدیریت بحران در مناطق فعال‌اند و باید توسعه یابند.» او از رشد چهار برابری شبکه داوطلبان واکنش اضطراری محلات (دوام) خبر داد که از ۱۴ هزار به ۵۶ هزار نفر رسیده است.»

وی افزود: «بودجه مدیریت بحران از ۴۰۰ میلیارد تومان به ۱۴.۶ همت رسیده و در همه محله‌ها مخازن آب اضطراری برای سه روز بحران پیش‌بینی شده است.»

به گفته او، تعداد پایگاه‌های مدیریت بحران از ۲۵ به ۵۶ مورد رسیده، دکل‌های ارتباطی پایدار دو برابر شده و ایمنی ۱۱۰ گود پرخطر از ۲۵۲ مورد تأمین شده است.

نصیری اعلام کرد: «از میان ۷۰۰ پل تهران، ۶۶ پل در اولویت مقاوم‌سازی هستند و تاکنون ۱۱ کارگاه فعال در این زمینه فعالیت دارند.»

او همچنین افزود که ۱۸۰ هزار ناایمنی در بوستان‌ها شناسایی و بخش زیادی از آن‌ها رفع شده است.

به گفته وی، از ۱۶ هزار ساختمان مهم و بلندمرتبه شناسایی‌شده، تاکنون ۸ هزار مورد ارزیابی ایمنی شده و ۱۲ بیمارستان در حال ایمن‌سازی هستند. همچنین از ۶۰۰ جرثقیل برجی، ۳۱۱ دستگاه موفق به دریافت استاندارد شده‌اند.

نصیری مأموریت‌های سازمان را سه برابر دوره قبل دانست و گفت: «با تربیت ۲۰۰ بازرس ایمنی و تکمیل سامانه‌های پایش مخاطرات، تهران آماده‌تر از گذشته است.»

او از برگزاری آزمون تخصصی کارشناسان ایمنی و تشکیل ۱۶ کارگروه ستاد بحران خبر داد و افزود: «در سه سال اخیر بیش از هزار مانور زلزله، سیل و امداد برگزار شده است.»

وی گفت: «۸۰۰ هزار نفر آموزش رایگان ایمنی دیده‌اند و در هر محله خانه دوام ایمنی راه‌اندازی شده است.»

همچنین دوره‌های تخصصی کار با پهپاد، عملیات شیمیایی و امداد پیشرفته برگزار می‌شود.

نصیری با اشاره به ابتکارات جدید این دوره، از ایجاد معاونت پدافند غیرعامل، اداره لجستیک بحران و اداره سلامت خبر داد و افزود: «جشنواره‌های طنز، فیلم و کاریکاتور با محور ایمنی برگزار شده و فهرست ۸۰۰ پناهگاه شهری تهیه شده است.»

رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران در پایان گفت: «طرح جامع مدیریت بحران تهران تا پاییز امسال تکمیل می‌شود و شامل نقشه‌های زیرساختی، شایسته‌گزینی کارشناسان و ارتقای نظام مدیریت دانش شهری است.»

پرواضح است که هر اقدام مهمی نیازمند هماهنگی میان دستگاه‌هاست. سخت می‌توان موضوعی را پیدا کرد که با مبادرت یک متولی به سرانجام دلخواه برسد که اگر اینگونه بود دولت نیازی به حمایت مجلس شورای اسلامی و قوه قضائیه نداشت و برعکس.

برای احیای روش‌های آموزشی، فقط اینگونه نیست که متولیان تعلیم و تربیت و در صدر آن‌ها وزیر آموزش‌وپرورش دست بر زانوی خود بگذارد و تحول را شروع کند. وزارت راه‌وشهرسازی که مجوز ساخت این سازه‌ها را می‌دهد دخیل است. سازمان اداری‌واستخدامی برای به‌کارگیری معلمان توانمند و غیرتوانمند مسئولیت دارد. وزارت فرهنگ‌وارشاداسلامی برای تخصیص کاغذ و امور چاپ کتاب‌ها و اعمال ممیزی‌های کارشناسانه، وسط ماجراست و امثالهم.

این یک نتیجه‌گیری نهایی دارد و آن هم اینکه از نگاه تک‌بعدی دست برداریم. می‌توان در اتاقی که لوله فاضلاب ترکیده، چند اسپری خوشبوکننده زد اما تعمیر لوله‌کشی، اگرچه سخت‌تر، اما موثرتر و ماناتر است. نظام آموزش چه بخواهیم و چه نخواهیم، اول نیازمند احیا از زیرساخت است و در مسیر همان احیاست که فرهنگسازی موثر خواهد شد.