مردم از فشارهای خارجی بکشند یا از بی‌تدبیری داخلی

به گزارش خبرنگار زمان آنلاین جامعه پس از مکانیسم ماشه و تحولات پرتنش اخیر، آماده یک فشار اقتصادی همه‌جانبه بود؛ اما تحمل این فشارها زمانی آسان می‌شود که واقعا بدانیم فقط از جانب این تحولات تحت فشار قرار گرفته‌ایم. زمانی که متوجه می‌شویم سوءاستفاده‌گران داخلی در حال سودبری از شرایط پیش‌آمده هستند، ناامیدی‌ها چندین‌برابر می‌شود چون حل مشکل را غیر ممکن نشان می‌دهد.

طبق گزارش مرکز آمار، بررسی تغییرات قیمت اقلام خوراکی در شهریورماه ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که بسیاری از کالاهای اساسی با افزایش قیمت قابل توجهی روبه‌رو بوده‌اند. در این میان، محصولاتی همچون هندوانه، خیار، خربزه، قارچ، پرتقال، گوشت گاو و مرغ بیشترین رشد قیمت را نسبت به مردادماه تجربه کرده‌اند.

بر اساس این آمار، در گروه نان و غلات، بیشترین افزایش قیمت به ماکارونی و رشته آش با ۴.۶ درصد و شیرینی خشک با ۳.۱ درصد اختصاص دارد. در گروه گوشت قرمز و سفید نیز، گوشت گاو یا گوساله با ۱۱.۴ درصد، مرغ ماشینی با ۱۱.۲ درصد و ماهی قزل‌آلا با ۴.۶ درصد نسبت به ماه گذشته گران‌تر شده‌اند. همچنین در بخش لبنیات و فرآورده‌های آن، تخم‌مرغ ماشینی با رشد ۹.۴ درصدی، شیر، ماست و دوغ پاستوریزه با ۳.۲ درصد و پنیر پاستوریزه با ۲.۶ درصد افزایش قیمت مواجه شده‌اند.

در بخش میوه و خشکبار، هندوانه با رشد چشمگیر ۶۳.۵ درصدی رکورددار افزایش قیمت است. خربزه با ۲۹.۸ درصد، پرتقال با ۱۳.۲ درصد و هلو با ۱۰.۶ درصد دیگر اقلامی هستند که افزایش قیمت قابل توجهی را ثبت کرده‌اند. در همین گروه اما انار با کاهش ۱۳ درصدی تنها محصولی بوده که نسبت به ماه قبل ارزان‌تر شده است.

در میان سبزیجات و حبوبات نیز رشد قیمت‌ها محسوس است. خیار با ۳۴.۴ درصد، قارچ با ۲۸.۷ درصد، سیب‌زمینی با ۹.۹ درصد، هویج فرنگی با ۹.۵ درصد و کدو سبز با ۸ درصد بیشترین تغییرات افزایشی را داشته‌اند. علاوه بر این، در گروه قند، شکر و سایر خوراکی‌ها، سس مایونز با ۳.۸ درصد، سس گوجه‌فرنگی با ۳.۲ درصد و چای خارجی بسته‌ای با ۲.۹ درصد افزایش قیمت نسبت به ماه گذشته گزارش شده است.

اقدامات بی‌نتیجه و هدررفت هزینه‌ها

مسئولان معترف هستند که تلاش‌های برنامه‌ریزی شده برای مشکلات بی‌فایده هستند. بر این اساس محمدباقر قالیباف در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی گفت: ما در حوزه اقلام اساسی و درمان درحال هزینه کردن قریب به بیش از ۲۰ میلیارد یورو هستیم و در این بخش ۱,۲۰۰ هزار میلیارد تومان اعتبار ریالی داریم، اما به دلیل ایرادات در نحوه واگذاری، این اعتبارات به درستی به هدف اصابت نمی‌کند.

وی بیان کرد: ما حتماً نمی‌توانیم به همه موضوعات برنامه به طور کامل توجه کنیم، اما باید بدانیم اگر بهره‌وری در حوزه‌های انرژی و درمان را رعایت کنیم، سهم بهره‌وری به جای ۲.۸ درصد تا ۵ درصد خواهد رسید.

رضا کنگری رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی نیز گفت: با توجه به تخصیص ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی به واردات برنج، نوسانات نرخ ارز منجر به افزایش سوداگری می شود. گفتنی است عدم واردات برنج پاکستانی و عدم همخوانی عرضه و تقاضا منجر به نوسان قیمت شده است، درحالیکه حذف انحصار آرامش بازار را به همراه دارد.

وی قیمت مصوب هرکیلو برنج هندی ۵۹ هزار و ۸۰۰ تومان اعلام کرد و افزود: در حال حاضر برنج هندی با نرخ ۵۵ هزارتومان عرضه می شود، اما در خصوص برنج پاکستانی کمبود عرضه داریم که در نهایت محدودیت واردات منجر به چالش بازار شده است. گفتنی است قیمت برنج پاکستانی در روزهای اخیر ۹۵ هزارتومان بود، اما مجدد نوساناتی داشته است.

کنگری قیمت هرکیلو برنج ایرانی را ۱۹۰ تا ۳۲۰ هزارتومان اعلام کرد و گفت: واردات گسترده برنج پاکستانی منجر به کاهش قیمت برنج ایرانی می شود، امسال بدلیل کمبود برنج ایرانی، واردات برنج در فصل برداشت آزاد کردند به طوریکه با رفع ممنوعیت قیمت هرکیلو برنج هندی از ۸۶ هزارتومان به ۵۵ هزارتومان کاهش یافت.

رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی از کاهش قیمت حبوبات در بازار خبر داد و گفت: قیمت لوبیا چیتی به حدود ۳۹۰ هزار تومان رسیده بود که با برداشت محصول به  ۳۲۰ هزارتومان کاهش یافته است.
وی با بیان اینکه شکر مورد نیاز کشور در بازار تامین است، افزود:در حال حاضر عرضه این کالا زیر قیمت مصوب انجام می شود.

وی  با بیان اینکه روغن خوراکی مورد نیاز کشور تامین است، گفت: روغن صنف و صنعت به دلیل نحوه قیمت گذاری برچسب محصول در بنکداری ها کمتر عرضه می شود، واحدهای صنفی فعال در بازار به دلیل نبود حاشیه سود مناسب، تمایلی چندانی به فعالیت در این حوزه ندارندکه همین امر خللی را در بازار ایجاد کرده است.

آمارهای مثبت و واقعیات منفی

ارائه آمارهایی که نشان می‌دهند شرایط ثبات دارد نیز نمکی بر زخم اجتماع است. مثلا منصور پوریان رئیس شورای تامین کنندگان دام از ثبات بازار گوشت خبر داد و گفت: اکنون بازار در بحث تامین و مصرف شرایط با ثباتی دارد و در خصوص واردات، یک سری شرکت ها تولید و در مقابل برخی وارد می کنند.

به گفته وی، طی روزهای آتی بازار مملو از گوشت های منجمد خواهد شد که این موضوع در قیمت اثرگذار خواهد بود چراکه قیمت گوشت های منجمد کنترل نشده افزایش داشته است که این امر منجر به کاهش قیمت می شود.

پوریان با بیان اینکه شرایط عرضه و تقاضا از ثبات برخوردار است، افزود: در حال حاضر قیمت ها متفاوت است که طی روزهای آتی به ثبات قیمت می رسیم.

رئیس شورای تامین کنندگان ادامه داد: کاهش قیمت گوشت در روزهای آتی ناشی از افزایش عرضه گوشت های داخلی و وارداتی است که با ثبات تقاضا در این سطح، مشکلی در بازار نخواهیم داشت.

حبیب اسداله نژاد مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی نیز از افزایش جوجه ریزی شهریور نسبت به مرداد خبر داد و گفت: براساس آمار در شهریور ۱۵۱ میلیون و ۵۰۰ هزار قطعه جوجه ریزی صورت گرفته که براین اساس در ماه های آینده از لحاظ تامین مرغ مشکلی نداریم.

وی با بیان اینکه اخیرا بارگیری بارگزاری نهاده دامی تسریع شده است، افزود: بارگیری همچنان با چالش روبروست به طوریکه مرغدار در دوره تولید نمی تواند از نهاده با نرخ مصوب استفاده کند و در بازارگاه یک سری عاملین توزیع قرار دارند که براین اساس مرغدار نمی‌تواند نهاده با نرخ مصوب خریداری کنند که برای شفاف سازی و جلوگیری از سودجویی تقاضا داریم که عاملان بازارگاه حذف شوند و ارتباط مستقیم میان تولیدکننده و واردکننده ایجاد شود‌.

اسداله نژاد بیان اینکه سالانه ۲ میلیون و ۵۰۰ هزارتن مرغ مورد نیاز کشور است، افزود: بنابر آمار ماهانه ۲۲۰ تا ۲۳۰ هزارتن تولید مرغ جوابگوی نیاز بازار است و نوسانات اخیر ارتباطی به مرغداران ندارند و به طور کلی قیمت تابع عرضه و تقاضاست و مرغداران هیچ نقشی ندارند چراکه در این صورت دیگر شاهد عرضه مرغ پایین تر از نرخ مصوب در برخی مواقع سال نبودیم.

مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی قیمت هرکیلو مرغ گرم را ۸۳ تا ۹۳ هزارتومان اعلام کرد و گفت: با در نظرگرفتن تناسب میان مرغ زنده و گرم، فروش بالاتر از ۱۳۰ تا ۱۳۵ هزارتومان به مصرف کننده مورد تایید ما نیست و دستگاه های نظارتی باید بر بازار نظارت داشته باشند.

بسیاری از کارشناسان اذعان می کنند که در شرایط فعلی بخش اعظم نهاده های دامی از بازار آزاد خریداری می شود که این امر منجر به افزایش قیمت تمام شده و نرخ مرغ گرم برای مصرف کننده در بازار شده است.

مشکلاتی که قطعا داخلی است

تحولات سیاسی اخیر و اجرای مکانیسم ماشه فشارهای اقتصادی گسترده‌ای را بر جامعه تحمیل کرده است، اما آنچه بیش از همه بر ناامیدی‌ها دامن می‌زند، سوءاستفاده سوداگران داخلی و ناکارآمدی در تخصیص منابع است. گزارش‌های مرکز آمار نشان می‌دهد که بسیاری از کالاهای اساسی از جمله میوه، سبزیجات، گوشت و لبنیات در شهریور ۱۴۰۴ با افزایش قیمت چشمگیری روبه‌رو بوده‌اند و این امر به طور مستقیم معیشت خانوارها را هدف قرار داده است. در عین حال، مجلس و دولت اذعان دارند که میلیاردها یورو و هزاران میلیارد تومان بودجه‌ای که برای مهار این بحران هزینه می‌شود، به دلیل ضعف در نظارت و بهره‌وری، عملاً به نتایج ملموس برای مردم منجر نشده است.

از سوی دیگر، مسئولان و فعالان صنفی در حوزه‌هایی چون برنج، گوشت و مرغ تصویری متناقض ارائه می‌دهند. برخی آمارها از ثبات و حتی کاهش قیمت‌ها سخن می‌گویند، اما واقعیت بازار نشان می‌دهد که شکاف میان عرضه و تقاضا، محدودیت واردات، نقش واسطه‌ها و نبود شفافیت همچنان موجب التهاب در قیمت‌هاست. به این ترتیب، جامعه در حالی با فشار معیشتی شدید دست و پنجه نرم می‌کند که وعده‌های ثبات و آمارهای رسمی، بیش از آنکه تسکینی بر زخم‌ها باشند، فاصله عمیق میان ادعا و واقعیت را آشکار می‌کنند.