اعتبار رتبه بندی معلمان در لبه پرتگاه بی اعتباری

به گزارش خبرنگار سرویس اجتماعی زمان، نظام رتبه‌بندی معلمان، با هدف ارتقاء علمی و مادی جایگاه فرهنگیان کشور تدوین شد و تکیه بر شواهد پژوهشی از جمله تألیف کتاب، یکی از محورهای اصلی آن است، اما در مسیری که قرار بود به تعالی علمی منتهی شود، یک چرخش ناخواسته و نگران‌کننده  با عنوان ظهور پدیده‌ای موسوم به کتاب‌سازی رخ داده است و این فرآیند که در آن صرفاً با پرداخت مبالغی مشخص، کتاب‌هایی با محتوای ضعیف یا تکراری به نام معلمان ثبت می‌شود که نه تنها هدف اصلی قانون را به چالش کشیده، بلکه عدالت را در میان جامعه فرهنگیان به طور جدی مخدوش ساخته است.بدون تردید نگرانی اصلی این است که اعتبار کل این قانون در سایه این سوداگری علمی نابود شود.

در این راستا،عبدالوحید فیاضی نماینده مجلس، با نگرانی نسبت به تأثیر مستقیم انتشار کتاب‌های بی‌کیفیت بر فرآیند رتبه‌بندی و افزایش حقوق فرهنگیان می گوید؛ امتیازدهی مثبت به تألیف کتب در سامانه رتبه‌بندی، بازاری پررونق برای ناشرانی ایجاد کرده است که حاضرند در ازای دریافت مبالغی بین ۳ تا ۲۰ میلیون تومان، در مدت زمانی کوتاه، کتابی را برای معلمان چاپ کنند.

نماینده مردم نور و محمودآباد با انتقاد از این وضعیت، تاکید می کند؛تألیف کتب، هر کدام ۱۰ امتیاز در سامانه رتبه‌بندی دارند و مستقیماً بر دریافتی معلمان اثر می‌گذارند، اغلب فاقد ارزش علمی لازم هستند، متأسفانه شاهدیم که یک عنوان کتاب، با تغییر اسامی، به چندین نفر فروخته می‌شود و این پدیده «کتاب‌سازی»، که البته سابقه دارد و به واسطه نظام جدید رتبه‌بندی شدت یافته و اعتبار نشر کشور را نیز زیر سؤال برده است.

فیاضی با تأکید بر لزوم اصلاح فوری این وضعیت، می گوید؛ ارزیابی رتبه‌بندی بر اساس آیین‌نامه اصلاح‌شده انجام می‌پذیرد و باید مبنای تنظیم این آیین‌نامه مورد بازبینی دقیق قرار می گیرد،کتاب سندی علمی محسوب می‌شود و نیازمند یک سازوکار مشخص و علمی برای ارزیابی است، متأسفانه اگرچه آثار پژوهشی معلمان در سامانه ثبت خواهد شد، اما توجه کافی به محتوای واقعی آن‌ها صورت نگرفته است.

این عضو کمیسیون آموزش با تأکید بر اینکه نگارش کتاب بدون توجه به محتوا، از ضعف‌های تعیین‌کننده در ساختار رتبه‌بندی است، ادامه می دهد: انتشار  کتاب‌های بی‌کیفیت و حتی خرید و فروش رزومه، عدالت ذاتی نظام رتبه‌بندی را از بین می‌برد و می‌تواند اعتبار علمی این قانون را خدشه‌دار کند.

فیاضی ضمن تاکید برمسئولیت قانونی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای برخورد با متخلفان این حوزه یادآور می شود؛ کمیسیون آموزش مجلس به طور جدی وارد این موضوع خواهد شد و از نهادهای مسئول درخواست می‌کنیم با ناشرانی که کتاب‌های جعلی یا تکراری را در مدت کوتاه منتشر می‌کنند، قاطعانه برخورد کنند.

عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات خاطرنشان می‌کند؛ بررسی دقیق این روند و ارائه گزارش آن به کمیسیون در اولویت قرار دارد و تداوم وضعیت فعلی، عاملی برای بی‌اعتمادی عمومی به قانون رتبه‌بندی و به دنبال آن، آسیب‌های جدی خواهد بود که نیازمند همکاری  وزارتخانه‌های ذی‌ربط برای رفع آن است.

در نهایت اگرچه هدف نهایی قانون رتبه‌بندی، ارتقاء سطح کیفی آموزش از طریق تشویق پژوهش است، اما شیوه‌های فعلی امتیازدهی، ناخواسته دروازه‌ای را به سوی تجارت محتواهایی با ارزش کم گشوده‌اند، اصلاح فوری آیین‌نامه‌های نظارتی و تعریف یک سازوکار سخت‌گیرانه برای ارزیابی کیفی متون علمی، تنها راه باقی‌مانده برای حفظ اعتماد معلمان شریف و جلوگیری از تبدیل شدن یک قانون مترقی به ابزاری برای کسب امتیازات کاذب است.

* محبوبه بیدکی