هشدار ایران به ماجراجویی در قالب تحریم های غیر قانونی “ماشه”

به گزارش خبرنگار زمان آنلاین مکانیسم ماشه فعال شد؛ گزاره‌ای ساده اما اقدامی پیچیده که هنوز ابعاد گوناگون آن برای جامعه آشکار نیست. آنچه عجیب به نظر می‌رسد، پایکوبی کسانی است که از ابعاد مختلف آن آگاهی دارند ولی در فضا سازی های کاذب فعال شده اند.

یکی از موضوعات مهمی که با فعال‌سازی مکانیسم ماشه تحت‌تاثیر قرار خواهد گرفت، کشتیرانی و حضور ناوگان ایران در آب‌های آزاد جهان است. ایران تا قبل از مکانیسم ماشه هم تحریم‌های کمرشکن در تمام زمینه‌ها را تجربه کرده بود و چیزی نمی‌تواند سخت‌تر از تحریم دارو در میانه شیوع بیماری‌ها باشد یا مبرهن است که به غیر از کشورهای دوست و همسایه، دیگر نقاط جهان تمایلی به ارتباط با ایران در زمینه تسلیحاتی و هسته‌ای ندارند. اما یکی از تحریم‌هایی که قبلا برداشته شده بود و امروز بازگشته، تردد بدون مزاحمت ناوگان دریایی ایران در آب‌های جهان است. واکنش ایران در مقابل این تحریم بسیار مهم و تاثیرگذار است؛ آیا گزینه بستن تنگه هرمز روی میز خواهد بود یا کشتی کشورهایی که از تردد ناوگان ایران جلوگیری کنند متقابلا توقیف می‌شوند؟

غنی‌سازی را تعلیق نمی‌کنیم

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران در نطق پیش از دستور جلسه علنی مجلس درباره بازگشت تحریم‌ها علیه این کشور گفت: ایران اجرای اسنپ بک و بازگشت قطعنامه‌های تحریمی سازمان ملل را غیرقانونی می‌داند و با توجه به اینکه روسیه و چین به عنوان دو کشور دائم شورای امنیت در بیانیه رسمی و در مواضع علنی بر این امر تصریح کردند، هیچ کشوری الزامی به رعایت آنها ندارد.

وی تاکید کرد: ایران خود را ملزم به رعایت قطعنامه‌های غیرقانونی از جمله تعلیق غنی‌سازی نمی‌داند؛ تحریم‌های تعیین‌شده در این قطعنامه در مقایسه با تحریم‌های آمریکا اهمیت موثری ندارد. عامل اصلی حفظ منافع و امنیت ملی ایران، فقط و فقط قوی‌شدن است. تنها راه بازدارندگی دشمن از حمله به ایران، تقویت بنیه دفاعی و حفظ انسجام ملی است.

قالیباف اذعان داشت: نخست اینکه برای غربی‌ها، مذاکره، واژه‌ «فریب و فشار» برای خلع سلاح موشکی ایران است، آنها شرط فقط تمدید شش ماهه‌ اسنپ بک را، مذاکره با آمریکا و دسترسی به آژانس اعلام کردند و آمریکا نیز یکی از پیش شرط‌های خود از تعامل با ایران را محدودکردن برد موشکی اعلام می‌کند. آیا این جز یک تقسیم کار برنامه‌ریزی شده با کلماتی زیبا، برای گرفتن توان موشکی ایران است؟

تحریم‌ها بود، امروز گسترده‌تر است

مسعود پل‌مه، دبیرکل انجمن کشتیرانی در پاسخ به اینکه عدم تمدید قطعنامه چین و روسیه برای تعویق تحریم‌های ایران و فعال شدن مکانیسم ماشه چه تاثیری بر صنعت ‌کشتیرانی کشور خواهد داشت؟ گفت: در طول ۱۵ سال گذشته همواره در معرض تهدیدات تحریمی یک‌جانبه اروپا و آمریکا به صورت متفرق یا متفق قرار گرفتیم و این تحریم‌ها از تهدیدات تحریمی سازمان ملل بسیار کاربردی‌تر و سخت‌تر بوده است.

وی در ادامه به مقایسه تحریم‌های سازمان ملل(اسنپ‌بک) با تحریم‌هایی که از گذشته تا به امروز وجود داشته پرداخت و گفت: مهمترین موضوع تحریمی عدم دسترسی به سوئیفت بین‌المللی است که امکان دستیابی به مبادلات و مراودات ارزی مبتنی بر ارز و یورو را از ما سلب کرده‌ است. این یعنی ما برای هر اقدام تجاری به عنوان ایران و ایرانی در قالب واردات، صادرات و خدمات امکان استفاده رسمی از سوئیفت بین‌المللی را نداشتیم و وارد چرخه‌ای از فعالیت‌های تجاری می‌شدیم که منطقه‌ای یا براساس تفاهمات بین جمهوری اسلامی با سایر کشورها بود.

دبیر انجمن کشتیرانی افزود: موضوع دیگر اینکه گفته می‌شود از کالا و کشتی‌هایی که ظن قوی بر حمل محمولات ممنوعه مانند تسلیحات و مواد هسته‌ای وجود دارد با رضایت صاحب پرچم بازرسی صورت گیرد. برای مثال گفته شده اگر کشتی متعلق به یک کشوری در دریا بود و در این کشتی بین چند هزار کانتینر دو کانتینر وجود داشت و باری از ایران می‌رفت یا به ایران می‌آمد اگر ظن قوی پیدا شد که این بار می‌تواند ممنوعه باشد می‌تواند بازرسی صورت گیرد. همچنین موضوع سوم نیز ممانعت از ارائه خدمات بندری به محموله‌ها و کشتی‌هایی که ظن قوی در حمل محمولات ممنوعه دارند، است. مانند اینکه به ما سوخت و اجازه پهلوگیری و خدمات بیمه‌ای در برخی بنادر داده نشود که تاکنون این موارد را نداشتیم و ممنوع بوده است.

وی با اشاره به اینکه موضوعاتی که اسنپ بک به وجود می‌آورد، جدید نیست بلکه ۱۵ سال گذشته اسنپ بک با اقدامات خصمانه آمریکا شکل گرفته و بسیار تهدیدکننده بوده است، گفت: اما حالا که مجوز سازمان ملل را دارد تهدیدها می‌تواند گسترده‌تر باشد و از حجم بیشتری برخوردار شود، البته آمادگی لازم برای مقابله با آن را داریم.

در همین زمینه مسعود دانشمند، عضو هیات مدیره کانون موسسات حمل‌ونقل نیز گفت: در قطعنامه ١٩٢٩ شورای امنیت سازمان ملل گفته شده‌ است که تمام کشورها می‌توانند کشتی‌های حامل کالاها و بار به مقصد ایران را که از مسیر آنها عبور می‌کند، بازرسی کنند که البته این اقدام الزامی نیست.

دانشمند تاکید کرد: در ۶ قطعنامه شورای امنیت مواد غذایی و دارو معاف از این تحریم‌ها هستند اما برای مثال اگر یک کشتی حامل بار گندم باشد و کشوری تردید داشته باشد که تمام بار کشتی گندم است، می‌تواند برای رفع تردید خود؛ کشتی را متوقف کند.

عضو هیات مدیره کانون موسسات حمل‌ونقل با اشاره به میزان خسارت توقف کشتی اظهار داشت: در زمان توقف کشتی و بازرسی، کالا آسیب می‌بیند و دچار خسارت خواهد شد و ممکن است که یک کشتی را برای بازرسی و رفع ظن، بیش از ١٠ روز هم متوقف کنند.

وی در پاسخ به این سوال که آیا این برخورد و قطعنامه در دوره دولت دهم به اجرا رسید، گفت: در دوره ریاست جمهوری احمدی‌نژاد هم این مجوز به کشورها برای بازرسی کشتی‌ها داده شد و بازرسی‌هایی به طور محدود انجام شد اما باید توجه داشت که آن دوره شخصی مانند اوباما رییس‌جمهور آمریکا بود که سختگیری‌ها را اعمال می‌کرد و در زمان تردد کشتی‌های ایرانی یا کشتی با بار ایران به اصطلاح کشورها چشم‌ خود را می‌بستند اما در حال حاضر ترامپ رییس‌جمهور آمریکا است و با چهار چشم تردد کشتی ایرانی و کشتی حامل بار ایران را رصد و پیگیری می‌کنند.

وی در پاسخ به این سوال که راهکار جلوگیری از این خسارت چیست، اظهار داشت: تنها راهکار گفت‌وگو است و ایران همیشه فرصت گفت‌وگو را دارد. تنها روش گفت‌وگو هم صرفا مذاکره مستقیم با آمریکا نیست، می‌توان تیمی با حضور نمایندگان چند کشور روند مذاکره را پیش ببرند.

با این اوصاف است که باید توجه داشت که کشور بی‌شک در یکی از  گذرگاه‌های تاریخ معاصر ایران قرار دارد. عبور از این بحران نه نیازمند قدرتنمایی فراواقعی و انجام رفتارهای افراطی چون اسنپ‌بک است و نه نیازمند ناامیدی مطلق و باور به اینکه باید این خسارت‌های دلاری را به جان خرید و هیچ‌کاری نمی‌توان کرد بلکه قرار گیری ایران در یکی از مهم‌ترین آبراهه های جهان این امکان را برای ما فراهم ساخته که به سادگی از روش های مقابله به مثل استفاده کنیم و هشدار رئیس مجلس هم احتمالا با نیم نگاه به این موضوع است. هشداری که یک بار یونان طعم تلخ آن را در جریان توقیف نفت کش ایرانی چشید.